Sözcüğün Yapısı Konu Anlatımı

Sözcüğün Yapısı Konu Anlatımı,Sözcüğün Yapısı Nedir, Sözcüğün Yapısı tyt, Sözcüğün Yapısı örnek sorular, Sözcüğün Yapısı ayt, Sözcüğün Yapısı ile ilgili örnek, Sizlere bu yazımızda Sözcüğün Yapısı hakkında bilgi vereceğiz.

Sözcüğün Yapısı

Bir sözcüğün oluşum durumuna onun yapısı denir. Sözcük yapı bakımından kök ve gövde durumunda ya da  birleşik durumda bulunur. Bu durumlarından dolayı sözcükler, üç başlık altında incelenir:

Basit Sözcükler

Üzerinde yapım eki bulunmayan, kök durumundaki sözcüklerdir. Basit sözcükler çekim eki alabilirler.

Örnek:
Çocuklar küçük kediyi yolda bulmuşlar.
(Çocuk kelimesi çoğul eki -lar;  kedi kelimesi belirtme durum eki -i;  yol kelimesi bulunma durum eki -da;  bulmak kelimesi mişli geçmiş zaman eki  -muş ve üçüncü çoğul kişi eki -lar almıştır.)
Bahçede pembe güller açmış.
(Bahçe kelimesi bulunma durum eki -da; gül kelimesi çoğul eki -ler;  açmak kelimesi mişli geçmiş zaman eki -mış  almıştır)

 

Türemiş Sözcükler

Üzerinde yapım eki bulunan gövde durumundaki sözcüklerdir.

Örnek:
avcı-lık-tan, bak-ıcı-lar-ın, gel-iyor-du

Yapım eki alan her sözcük türemiştir ve gövde durumunda demektir. Kökten gövdeye geçebildiği gibi gövdeden gövdeye de geçilebilir.

Örnek:
su-la-, bak-ım, bil-gi, bil-gin

Bir sözcüğün üzerinde birden çok gövde bulunabilir.

Örnek:
göz-lük-çü-lük, oku-t-tur-,al-dır-t-

Bir gövde hangi soydansa(ad, ad soylu, eylem) onunla çağrılır.

Örnek:
at-tım  →  eylem köklü ad gövdesi
sızı-la  → ad köklü eylem gövdesi

Türemiş sözcükle kök ya da gövdesi arasında bir anlam ilkisi bulunur. bu anlam ilişkisi yoksa sözcüğü yapı bakımından daha küçük parçaya götüremeyiz.

Örnek:
su-suz-luk →ad köklü ad gövdesi → Addan ad yapılmış
su-la- → ad köklü eylem gövdesi  →  Addan eylem yapılmış

 

Birleşik Sözcükler

Birden çok sözcüğün türlü biçimlerde birleşmesiyle oluşurlar.

Örnek:

bozkır, gözyaşı, yardım et-, kaybol-, bakakal-, yazadur-, süregel-, başöğretmen…

Birleşik Adlar

En az iki sözcüğün birleşmesiyle oluşan ve tek bir nesneyi ya da kavramı karşılayan adlardır.

Birleşik adlardaki özellikler

  1. Birleşik Adlardaki Anlam Kayması
    Birleşiği oluşturan sözcüklerin asıl anlamlarının dışında anlam kazanması özelliğidir.Örnek:
    akşamsefası
    ⇒ Çiçek Adı
    İki sözcükte de anlam kayması
    havvaanaeli  ⇒ Çiçek Adı
    üç sözcükte de anlam kayması
  2. Birleşik Adlarda Ses Olayları
    Birleşiği oluşturan sözcüklerin taşıdığı seslerin birleşiğin oluşması sırasında  geçirdiği değişmedir.Örnek:
    Kayın+ata Kaynata
    Kayın+anaKaynana
    Hasta+haneHastahane
    Kaz+kanat+ı Kazkanadı
  3. Birleşik Adlarda tür Kayması
    Birleşiği oluşturan sözcüklerden birinin ya da her ikisinin de eylem olması durumunda görülür.Örnek:
    ateş + kesateşkes
    (ikinci sözcük eylemden oluşmuştur ad olmuştur. Yani ikinci sözcükte tür kayması..)
    çal + çene ⇒ çalçene
    (birinci sözcük eylemden ad olmuştur.Birinci sözcükte tür kayması..)
  4. Birleşik Adların Oluşum Özellikleri
    ali + nazik ⇒ alinazik (yemek adı)
    ad +ad (iki ad birleşmiş)
    yalı + çapkın +ıyalıçapkını
    Belirtisiz ad tamlaması biçiminde oluşmuş.
    sivri + sineksivrisinek
    sıfat tamlaması biçiminde oluşmuş.
    gel + berigelberi
    eylem + addan oluşmuş.
    gök + delengökdelen
    ad + sıfat fiilden oluşmuş

 

Birleşik Eylemler

iki ya da daha çok sözcükten oluşan eylemlerdir.

Örnek:
sırrol-
kaybet-
sevk et-
hisset-
hallol- 

 

 

 

📝
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

BİR YORUM YAZIN
2022 TYT Konuları ve Soru Dağılımları - 2022 TYT Konuları ve TYT Soru Dağılımı, ÖSYM, YÖK, MEB - 2021 Üniversite YKS (TYT-AYT) Tercih Kılavuzu Yayımlandı - 2021 Üniversite YKS TYT-AYT Tercih Kılavuzu - 2022 DGS Ne Zaman DGS ye Kaç Gün Kaldı? Geri Sayım Sayacı - 2022 TYT AYT YKS Ne Zaman | TYT ye Kaç Gün Kaldı? Geri Sayım Sayacı - KYK Yurt Ücreti ve Depozito Ne Kadar 2020 2021 - 2021 DGS Soruları ve Cevapları Yayımlandı - 2021 LGS Tercihleri Nasıl Yapılır - 2021 LGS tercih başvuruları başladı - İstanbul Liseleri 2021 Taban Puanları ve Yüzdelik Dilimleri LGS-MEB - Lise Taban Puanları 2021 Yüzdelik Dilimleri LGS-MEB - Ankara Liseleri Taban Puanları,Yüzdelik Dilimleri 2021 LGS-MEB - 2021 DGS sınav giriş yerleri açıklandı - İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Eğitim Ücretleri ve Bursları 2020 -