İslamiyet Kabulü Öncesi Türk Edebiyatı Konu Anlatımı

İslamiyet Kabulü Öncesi Türk Edebiyatı Konu Anlatımı,İslamiyet Kabulü Öncesi Türk Edebiyatı Nedir, İslamiyet Kabulü Öncesi Türk Edebiyatı tyt, İslamiyet Kabulü Öncesi Türk Edebiyatı ayt, İslamiyet Kabulü Öncesi Türk Edebiyatı ile ilgili örnek, Arkadaşlar bu yazımızda sizlere İslamiyet Kabulü Öncesi Türk Edebiyatı hakkında bilgiler vereceğiz. Merak ettiğiniz bir çok sorunun cevabını yazımızı okuyarak bulabilirsiniz.

İslamiyet Kabulü Öncesi Türk Edebiyatı

M.S.VIII. yüzyıla gelinceye kadar Türklerin henüz yazıyı kullanmadıkları dönemdeki edebiyattır.
Bu dönem edebiyatı, sözlü olarak üretilmiş ve kulaktan kulağa yayılarak varlığını sürdürmüştür.
Bu dönem edebiyatı müzik eşliğinde (“kopuz” adı verilen sazla) dile getirilmiştir.
Ölçü, ulusal ölçümüz olan “hece” ölçüsüdür.
Nazım birimi “dörtlük”tür.
Dönemine göre arı(sade) bir dili vardır.
Dizelere genel olarak yarım uyak hakimdir.
Daha çok doğa, aşk ve ölüm konuları işlenmiştir.
Bu döneme yönelik elimizdeki en önemli ve eski kaynak Kaşgarlı Mahmut’un “Divan-ı Lügat-it Türk” adlı eseridir.

Kullanılan Nazım Biçimleri

Koşuk

Hece vezni ve yarım kafiye ile söylenen şiirlerdir.
Kopuz eşliğinde söylenir.
Yiğitlik, aşk, tabiat konularını işler.
Nazım birimi dörtlüktür.
Bu şiirlerde düz kafiye kullanılır: aaaa, bbba, ccca… (aaab cccb dddb)
Bu şiirlerin İslâm sonrası halk edebiyatındaki adı koşma’dır.
Sığır denilen sürek avlarında söylenen lirik şiirlerdir.

Kaklar kamug kölerdi
Taglar başı ilerdi
Ajun tını yılırdı
Tütü çeçek çerkeşür

(Günümüz Türkçesiyle:
Kuru yerler hep gülerdi
Dağ başları göründü
Dünyanın soluğu ılındı
Türlü çiçekler sıralandı.)

Sagu

Yuğ” adı verilen ölüm törenlerinde, ölen kişilerin erdemlerini ve duyulan acıları dile getiren şiirlerdir.
Divan edebiyatında “mersiye”;halk edebiyatında “ağıt” ismini almıştır.

Erdi aşın taturgan
Yavlak yağığ kaçurgan
Oğrak süsin kaytargan
Bastı ölüm ahtaru

Yağı otın öçürgen
Toydın anı köçürgen
işler üzüp keçürgen
Teğdi okı öldürü

(Günümüz Türkçesiyle:

(o konuklarına) Yemeğini tattıran,
kötü düşmanı kaçırtan
(ve) Oğrak ordusunu geri
püskürten (bir yiğit) idi.

Ölüm (onu yere) yıkarak bastırdı..
(o) Düşman ateşini söndüren,
(düşmanları) karargâhlarından
(çıkartıp) göç ettiren)

Sav

İslamiyet öncesi Türk edebiyatında, bugünkü atasözünün yerine kullanılan sözlere sav denilmiştir. Bir fikri veya bir nasihati en az sözcükle anlatan kalıplaşmış sözlerdir. Biçim olarak cümle veya iki dize şeklinde söylenmiştir.

Türk toplumunun inançlarını, dünyaya bakışını, örf, adet ve geleneklerini, doğa gözlemlerini yansıtan sözlerdir savlar.

Bugünkü atasözlerinin ilk halidir.
Yaşamla, toplumla, insan doğasıyla ilgili öğütler verilir.
Divan edebiyatında “darbımesel” adını alır.
Biçim olarak bir düz yazı cümlesi ya da şiir biçiminde olabilirler.

Közden yırarsa könülden yeme yırar
Kuş kanatın er atın
Künde irük yok, beğde kıyık yok
Öd keçer kişi tuymas – Yalnğuk oğlı mengü kalmas
Ot tütünsüz bolmas – Yeğit yazuksı bolmas
Tay atatsa at tınur – Oğul eredse ata tınur

Destan

Toplumu derinden etkileyen olaylar sonunda halk arasında kendiliğinden oluşan uzun nazım türüdür.

Toplumları derinden etkileyen ve iz bırakan bir olay sonrasında oluşmuşlardır.
Milli özellikler taşıdığından ait olduğu toplumun tüm özelliklerini yansıtır.
Halkın ortak malı olan destanlar anonimdir.
Sözlü gelenek yoluyla gelecek kuşaklara aktarımı sağlanmıştır.
Hem sözlü olması hem de halkın idealleştirme gayretinden dolayı olağanüstü özellikler taşır.
Genellikle manzum yani şiir şeklinde anlatılmışlardır.
Ait olduğu toplumda herkesin anlayabileceği bir şekilde sade bir dile sahiptir.
Kahramanlar seçkin kişilerden oluşur ve bu kişiler olağanüstü özelliklerle kuşatılır.
Genellikle savaş, yiğitlik, doğa ve aşk gibi temalar işlenmektedir.
Tüm dünyada bu türün kökeni Yunaca “Epope” kelimesine dayanmaktadır.
Destanlar doğal ve yapay olmak üzere iki başlıkta incelenmektedir.

Türk Destanları

Destanlarımız yazıya geçirilmedikleri için bugün bunların ancak konularını bilmekteyiz. Bunları da İran, Çin ve Arap kaynaklarından öğreniyoruz.

Saka Devri Destanları

 Alp Er Tunga Destanı: Bu destanda, tarih sahnesindeki ilk Türkler olarak bilinen Sakaların yiğit komutanı Alp Er Tunga (?-624)’nın İranlılarla yaptığı savaşlar anlatılır. Destanda Alp Er Tunga’nın kahramanlıkları, başarıları ve ölümünden duyulan acı dile getirilmiştir.

Alp Er Tunga Destanındaki konular İranlıların destanı Şehname’de de ele alınmıştır. Firdevsi tarafından yazıya geçirilen Şehnamede Alp Er Tunga’nın adı “Afrasiyab” olarak geçmektedir.

 Şu Destanı: Bu destanda, Saka Türklerinin hükümdarı olan Şu’nun Makedonya hükümdarı İskender’in ordularıyla yaptığı mücadeleler (MÖ. 330) ve kahramanlıklar anlatılmaktadır.

Bu destanla ilgili bilgileri Divan-ı Lügati’t Türk’ten edinmekteyiz.

Hun Devri Destanları

Oğuz Kağan Destanı : Bu destanda Hun hükümdarı Oğuz (Mete, MÖ-209-174)’un Orta Asya’da Türk birliğini kurması anlatılır. Bu destanın Uygur yazıyla yazılmış bir kopyası Paris’tedir.

Göktürk Devri Destanları

 Bozkurt Destanı: Göktürklerin dişi bir kurttan türeyişini anlatır.

Ergenekon Destanı: Bir savaşta yenilen ve Ergenekon’a açılan Türklerin orada bir demir dağı eritip intikamlarını
almalarını anlatır.

Uygur Devri Destanları

Türeyiş Destanı: Türeyiş destanında Uygurların bir kurttan nasıl türeyerek çoğaldıkları anlatılır.

Göç Destanı: Uygur Türklerinin birliğini ve mutluluğunu sağlayan kutludağ adlı kaya parçasının Çinlilere geçmesiyle Tanrı’nın cezalandırması, kuraklığın başlaması üzerine Türklerin göç etmelerini anlatır.

Doğal Destanlar

Çok eski dönemlerde ulus vicdanında derin izler bırakan bir tarih ya da toplum olayının, yine o devirlerde ulusal bir ozan ya da çeşitli saz ozanları tarafından söylenen biçimine doğal destan denir.

İliada, Odysseia                   Yunanlıların (Homeros)
Kalevala                                 Finlilerin
Nibelungen                            Almanların
Ramayana, Mahabarata  Hintlilerin
Cid                                          İspanyolların
Chanson de Roland            Fransızların
Gılgamış                               Sümerlerin
Şehnâme                              İranlıların (Firdevsi)

Yapma Destanlar

Yeni ve yakın çağlarda, herhangi bir tarih olayının bir ozan tarafından destan kurallarına uygun olarak yazılmış biçimine yapma destan denir.

Virgilius                                     Aeneit
Dante                                          İlahi Komedi
Tasso                                          Kurtarılmış Kudüs
Milton Kaybolmuş                  (Kaybedilmiş) Cennet
Fazıl Hüsnü DAĞLARCA       Üç Şehitler Destanı

📝
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

BİR YORUM YAZIN
6. Sınıf Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı - 6. Sınıf Yazım Kuralları Konu Anlatımı - 6. Sınıf Edat-Bağlaç-Ünlem Konu Anlatımı - 6. Sınıf Zamirler Konu Anlatımı - 2021 LGS kılavuzu yayımlandı! Meb LGS başvuru kılavuzu indir - 2021-MSÜ temel soru kitapçığı ve cevap anahtarı yayımlandı - 6. Sınıf Paragrafın Yapı Yönü Konu Anlatımı - 6. Sınıf Paragrafın Anlam Yönü Konu Anlatımı - MEB, 2021 LGS ile öğrenci alacak lise ve kontenjanları açıkladı - 6. Sınıf Cümle Yorumlama Konu Anlatımı - 6. Sınıf Cümlede Anlam İlişkileri(Eş ve Zıt Anlamlı Cümleler) Konu Anlatımı - 6. Sınıf Örtülü Anlam Konu Anlatımı - 6. Sınıf Öznel ve Nesnel Yargılı Cümleler Konu Anlatımı - 6. Sınıf Karşılaştırma Cümleleri Konu Anlatımı - 2021 Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ) Giriş Belgeleri Açıklandı -
reklam