8. Sınıf Basit Makineler Konu Anlatımı

Bu yazımızda sizlere LGS Fen Bilimleri konusu olan aynı zamanda  8. sınıf konuları arasında yer alan   Basit Makineler hakkında bilgilendireceğiz.

Basit Makineler

İş yapma kolaylığı sağlayan araçlara basit makineler denir.

Basit makineler; kuvvetin yönünü değiştirmek veya kuvvetten ya da yoldan kazanç sağlamakta kullanılabilir. Kuvvetten kazanç sağlayan bir basit makinede yoldan kayıp, yoldan kazanç sağlayan bir basit makinede kuvvetten kayıp vardır. Basit makinelerde
işten kazanç olmaz.

Kaldıraçlar

Destek noktası da denen sabit bir nokta etrafında dönebilen cisimlere kaldıraç denir.

Kuvvet x Kuvvet Kolu = Yük x Yük Yolu

Kuvvet kolunun uzunluğu, yük kolunun uzunluğundan ne kadar fazla ise kaldıracın kuvvet kazancıda o kadar büyüktür. El arabası, ceviz kırma makinesi ve kapak açacağı, bu kaldıraç çeşidine örnek olarak verilebilir.

Çift Taraflı Kaldıraçlar

Destek noktası, yük ile kuvvet arasında ise bu tip kaldıraçlara çift taraflı kaldıraç denir. Eşit kollu terazi, makas, pense, kerpeten, tahterevalli, keser bu tip kaldıraçlara örnektir.

Tek Taraflı Kaldıraçlar

Tek taraflı kaldıraçlarda yük arada destek ve kuvvet uçtadır. Örnek olarak; ceviz kıracağı, tenis raketi, maşa ve cımbız verilebilir.

Makaralar

Çevresine ip geçirilmiş, ekseni çevresinde dönerek ipin hareket etmesi sonucu çalışan araçlara “makara” denir.

Sabit Makaralar

Ekseninden tavana veya duvara sabitlenerek sadece dönme hareketi yapan makaralardır. O noktasına göre tork hesaplandığında,

P.d=F.d olur.

Buradan P = F ifadesi elde edilir.

P yükünü dengelemek için uygulanan kuvvetin büyüklüğü F, P ye eşittir. Sabit makaralarda kuvvetten kazanç sağlanmaz, yalnızca kuvvetin yönünü değiştirmek için kullanılır.

Hareketli Makara

Hem kendi çevresinde dönebilen hem de yüke bağlı olduğu için yükle beraber hareket edebilen makaradır. O noktasına göre moment alınırsa,

S. d = F. 2d olur.

Buradan F= P/2 bulunur.

Bu durumda, kuvvetten yarı yarıya kazanç vardır.

Palangalar

Sabit ve hareketli makaraların birlikte kullanılmasıyla oluşturulmuş sisteme palanga denir. Palangada kuvvetten büyük oranda kazanç vardır. Fakat aynı oranda yoldan kayıp vardır.

Eğik Düzlem

Ağır yükleri belli yüksekliğe kaldırmak zor olduğu zaman eğik düzlem yardımıyla yükten daha az bir kuvvet ile cisimler istenilen yüksekliğe çıkarılabilir.Sürtünmeler önemsiz ise, eğik düzlemde iş prensibi geçerlidir.

Kuvvet . Kuvvet yolu = Yük . Yük yolu

F. S = S. h

Kuvvet yolu, kuvvete paralel olan S yolu, yük yolu ise, yüke paralel olan h yoludur. Kuvvetten kazanç sağlanır. Fakat aynı oranda yoldan kayıp olur.

Çıkrık

Aynı eksen etrafında dönen bir silindir ve bir kolun birleştirilmesiyle oluşan sisteme çıkrık denir. Kuyu düzeneklerinde, kıyma makinelerinde ve kapı anahtarı gibi düzeneklerde kullanılır.Çıkrıkta kuvvetin uyguladığı kolun uzunluğu arttıkça bir yükü kaldırma için uygulanması gereken kuvvet azalır yani kuvvet kazancı artar.Çıkrıkta kuvvet ve yük arasındaki ilişki

P xr = F x R   yani

Yük x yük kolu = Kuvvet x Kuvvet kolu

formülü ile hesaplanabilir.

Vida

Vida, iki yüzeyi birbirine birleştirirken, en çok kullanılan, basit makinelerden birisidir. Vidada iki diş arasındaki uzaklığa vida adımı denir. Vidayı tahtaya vidalamak için tornavida ile kuvvet uygulayarak döndürmek gerekir. Vida başı bir tam dönüş yaptığında vida, vida adımı (a) kadar yol alır. N kez döndüğünde ise N . a kadar yol alır.

Vidayı döndürmek için uygulanan F kuvvetinin yaptığı iş, vida tahtaya girerken R direngen kuvvetinin yaptığı işe eşittir.

İş prensibinden

Kuvvet . Kuvvet yolu = Yük . Yük yolu

F . 2pr = R . a dır.

Vidanın baş kısmı daire olduğu için bir turda kuvvet yolu dairenin 2pr çevre uzunluğu kadar olur.

Dişliler

Bir eksen etrafında dönebilen silindir şeklindeki çarklardır.

Dişler, bir çark üzerine uygulanan kuvveti diğer çarklara aktarır.
Dişli çarklar hareketin yönünü ve süratini değiştirmeye yarar.
Büyük dişli küçük dişliden yavaş, fakat daha büyük kuvvetle döner.

Aynı merkezli dişlilerde;

Dönme yönleri aynıdır.
Dönme sayıları da aynıdır.

Farklı merkezli dişlilerde;

Dönme yönleri zıttır.
Diş sayısı fazla olan az, diş sayısı çok olan fazla döner.

Aynı yönlü bağlı dişlilerde;

Dönüş yönleri aynıdır.
Büyük dişli bir tur döndüğünde küçük dişli 1 turdan fazla döner.

Çapraz bağlı dişlilerde;

Dönüş yönleri zıttır.
Büyük dişli 1 tur attığında küçük dişli 1 turdan fazla döner.

LGS Fen Bilimleri için Tıklayınız

📝
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

BİR YORUM YAZIN
6. Sınıf Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı - 6. Sınıf Yazım Kuralları Konu Anlatımı - 6. Sınıf Edat-Bağlaç-Ünlem Konu Anlatımı - 6. Sınıf Zamirler Konu Anlatımı - 2021 LGS kılavuzu yayımlandı! Meb LGS başvuru kılavuzu indir - 2021-MSÜ temel soru kitapçığı ve cevap anahtarı yayımlandı - 6. Sınıf Paragrafın Yapı Yönü Konu Anlatımı - 6. Sınıf Paragrafın Anlam Yönü Konu Anlatımı - MEB, 2021 LGS ile öğrenci alacak lise ve kontenjanları açıkladı - 6. Sınıf Cümle Yorumlama Konu Anlatımı - 6. Sınıf Cümlede Anlam İlişkileri(Eş ve Zıt Anlamlı Cümleler) Konu Anlatımı - 6. Sınıf Örtülü Anlam Konu Anlatımı - 6. Sınıf Öznel ve Nesnel Yargılı Cümleler Konu Anlatımı - 6. Sınıf Karşılaştırma Cümleleri Konu Anlatımı - 2021 Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ) Giriş Belgeleri Açıklandı -