XVIII. yüzyılda bilim ve felsefe alanında ortaya çıkan düşünce sistemine Aydınlanma Çağı denmesinin sebebi nedir?
8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi, öğrencilerin Türkiye Cumhuriyeti’nin nasıl kurulduğunu, milli mücadelenin hangi şartlarda verildiğini ve Atatürk’ün gerçekleştirdiği inkılapların ülkemizin gelişimine nasıl yön verdiğini anlamalarını sağlayan en önemli derslerden biridir. Bu ders kapsamında yer alan sorular; öğrencilerin tarih bilincini geliştirmeyi, milli kimlik ve değerlerin farkına varmalarını sağlamayı ve geçmişten alınan derslerle geleceğe daha bilinçli şekilde bakabilmelerine yardımcı olmayı amaçlar.
Soru: XVIII. yüzyılda bilim ve felsefe alanında ortaya çıkan düşünce sistemine Aydınlanma Çağı denmesinin sebebi nedir?
Cevap: XVIII. yüzyılda Avrupa’da ortaya çıkan bilimsel ve felsefi gelişmelerin oluşturduğu düşünce hareketine “Aydınlanma Çağı” denmesinin temel nedeni, insanların aklı kullanarak karanlık olarak görülen cehalet, dogma ve geleneksel otoriteyi sorgulayıp bilgiyle aydınlanmayı hedeflemesidir.
Bu döneme “Aydınlanma” denmesinin sebepleri şöyle açıklanabilir:
- Akıl ve bilim ön plana çıkmıştır: İnsan aklı her şeyin ölçüsü kabul edilmiş; bilimin insanlığı ileri götüreceği düşüncesi yayılmıştır.
- Dogmalara karşı çıkılmıştır: Geleneksel otorite, kilise baskısı ve sorgulanmayan inançlar eleştirilmiş; özgür düşünce savunulmuştur.
- Toplumun bilgiyle aydınlanabileceği düşüncesi yayılmıştır: Eğitim ve bilginin toplumları karanlıktan kurtaracağına inanılmıştır.
- Birey hak ve özgürlükleri önem kazanmıştır: İnsanların doğuştan bazı haklara sahip olduğu ve yönetimlerin bu hakları koruması gerektiği savunulmuştur.
- Bilimsel yöntem gelişmiştir: Deney, gözlem ve akıl yürütme bilimsel çalışmaların temelini oluşturmuş; bu da bilimsel devrime katkı sağlamıştır.
- Toplumsal ve siyasal dönüşümleri tetiklemiştir: Aydınlanma düşünceleri, Fransız İhtilali gibi büyük değişimlere zemin hazırlamıştır.
Kısacası, Aydınlanma Çağı, “aklın ışığıyla cehaletin karanlığını yok etme” düşüncesine dayanır. Bu yüzden XVIII. yüzyıldaki bilimsel ve düşünsel hareketler “Aydınlanma” olarak adlandırılmıştır.
