Güneş Nasıl Çalışır? Metni
Güneş, gökyüzündeki en büyük enerji kaynağımız olmasına rağmen, nasıl çalıştığı yüzyıllar boyunca insanlığın en büyük meraklarından biri olmuştur. Göz kamaştıran ışığı, yakıcı sıcaklığı ve tükenmek bilmeyen enerjisiyle bilim insanlarını derinlemesine araştırmalara sevk eden Güneş’in gizemi, ancak modern bilimle anlaşılabilmiştir. İşte bu yazıda Güneş’in nasıl çalıştığına dair eğlenceli ama düşündürücü bir bakış sunuluyor.
Güneş Nasıl Çalışır?
Bilim insanları Güneş’teki enerjinin nereden kaynaklandığını bulmak için yüzlerce yıl didinip durdu. Aralarında Güneş altında uzun süre kaldığı için fenalık geçirenler, aşırı derece bronzlaştığı için evine döndüğünde ailesi tarafından tanınamayanlar, gözünü Güneş’e dikip uzun süre baktığı için kör olanlar ve sayfalara sığmayan birtakım matematik işlemleri yapacağım derken; “Ben buraların kralıyım! Atımı getirin! Atımı getirin!” diye bağıra bağıra kendini sokağa atanlar oldu. Şakası bir yana, Güneş’teki enerjinin nereden kaynaklandığını bulmak, insanoğlu için hiç kolay olmadı.
Bir zamanlar Güneş’in kömürden oluşan bir kütle olduğunu düşünenler bile vardı! Fakat yapılan minnacık bir hesap, Güneş’in kömürden olmadığını hemencecik ortaya koydu.
Eğer Güneş kömürden oluşuyor olsaydı bunca yanmanın karşılığı olarak yaratıldığı günden sonra; 4000 bilemedin 5000 yıl içinde tükenip gitmeliydi.
Oysa Güneş, yüz milyonlarca yıldır hem dünyayı hem de öteki gezegenleri aydınlatıp, ısıtmaktaydı.
Yok! Yok! Güneş’teki enerji, öyle bildiğimiz bir enerji değildi.
(…)
Güneş bambaşka bir şeydi ama neydi? Nasıl çalışıyordu? İçinde ne yanıyordu da hiç bitmiyordu?
Güneş, her saniye insanoğlunun ilk yaktığı ateşten beri kullandığı tüm ısı ve ışık enerjisinden daha fazlasını üretir. Bu akılalmaz enerji kaynağından bizim mavi dünyamızın hissesine düşen ise sadece milyarda biridir.
İşte bu milyarda bir; yeryüzünün yaz bahar olmasına, denizlerin ısınmasına, meyvelerin dallarda pişmesine, ağaçların fotosentez yapmasına… Yani yeryüzündeki hayatın sürüp gitmesine yeter.
Eğer insanoğlu bu enerjiyi, çok değil on beş yirmi dakika depo etmenin bir yolunu bulmuş olsaydı; yıl boyunca yer kabuğu üzerinde kime ne kadar enerji lazımsa hepsine kâfi gelirdi. Hatırlıyorum da ilk kez güneş enerjisi ile çalışan bir hesap makinesi gördüğümde ne kadar şaşırmıştım.
Bugün, güneş enerjisi ile saatlerce yol alabilen arabalar yapıyorlar. Ama insanlık hâlâ ürettiği makineleri çalıştırmak için başının üstündeki bu büyük enerji kaynağından çok, ayaklarının dibindeki petrole muhtaç.
Fakat petrol kelimenin tam anlamı ile suyunu çektiğinde ve yeryüzündeki son petrol kuyusundan, süt kutularından pipetle çektiğimiz son yudumdan sonra gelen o berbat ses, -hürrrrt! hürrrt!- geldiğinde, umarım şimdikinden çok daha verimli çalışan güneş pilleri yapmayı becermiş oluruz.
Tarık USLU
Şu Acayip Uzay
(Kısaltılmıştır.)
Soruları metne göre cevaplayınız.
- Bilim insanlarının yüzyıllardır bulmaya çalıştıkları şey nedir?
Cevap: Bilim insanları yüzyıllardır Güneş’teki enerjinin nereden kaynaklandığını bulmaya çalışmıştır. - Güneş’in kömürden oluşmadığı nasıl anlaşılmıştır?
Cevap: Eğer Güneş kömürden oluşuyor olsaydı, bu kadar enerji üretimiyle 4000–5000 yıl içinde tükenmesi gerekirdi. Oysa Güneş yüz milyonlarca yıldır enerji üretmektedir. Bu hesap sayesinde Güneş’in kömürden oluşmadığı anlaşılmıştır. - Güneş enerjisinin Dünya’mıza etkileri nelerdir?
Cevap: Güneş enerjisinin dünyamıza düşen milyarda birlik kısmı bile yeryüzünün mevsimlerinin oluşmasına, denizlerin ısınmasına, meyvelerin olgunlaşmasına, ağaçların fotosentez yapmasına ve hayatın sürmesine yeterlidir.
