Atatürk Dönemi’nde Türk dış politikası hangi esaslara dayandırılmıştır?

8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi, öğrencilerin Türkiye Cumhuriyeti’nin nasıl kurulduğunu, milli mücadelenin hangi şartlarda verildiğini ve Atatürk’ün gerçekleştirdiği inkılapların ülkemizin gelişimine nasıl yön verdiğini anlamalarını sağlayan en önemli derslerden biridir. Bu ders kapsamında yer alan sorular; öğrencilerin tarih bilincini geliştirmeyi, milli kimlik ve değerlerin farkına varmalarını sağlamayı ve geçmişten alınan derslerle geleceğe daha bilinçli şekilde bakabilmelerine yardımcı olmayı amaçlar.

Soru: Atatürk Dönemi’nde Türk dış politikası hangi esaslara dayandırılmıştır?

Cevap: Atatürk Dönemi’nde Türk dış politikası, genç Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını korumak, barışı sürdürmek ve uluslararası alanda saygın bir konuma ulaşmasını sağlamak amacıyla belirli temel ilkelere dayandırılmıştır. Bu esaslar şunlardır:

• 1. Tam bağımsızlık:
  Türkiye, siyasi, ekonomik, kültürel ve askerî tüm alanlarda başka devletlerin etkisinden uzak, bağımsız bir politika izlemeyi temel ilke edinmiştir.
• 2. Yurtta sulh, cihanda sulh:
  Atatürk’ün barışı önceleyen bu sözü, dış politikanın ana eksenidir. Türkiye hem içte hem dışta barışı korumaya önem vermiştir.
• 3. Uluslararasında saygınlık ve eşitlik:
  Türkiye, dış ilişkilerde diğer devletlerle eşit haklara sahip, güçlü ve saygın bir ülke olmayı hedeflemiştir.
• 4. Milletlerarası ilişkilerde hukuk ve diplomasiye önem verme:
  Sorunlar savaşla değil, barışçıl yollarla, müzakere ve anlaşmalarla çözülmeye çalışılmıştır (Lozan, Ankara Antlaşması, Montrö, Hatay’ın bağımsızlığı vb.).
• 5. Statükonun korunması:
  Türkiye, sınırlarını korumayı ve var olan uluslararası düzeni istikrarlı biçimde sürdürmeyi esas almıştır.
• 6. Bölgesel barış ve işbirliği:
  Türkiye, çevre ülkelerle barış ve dayanışma içinde olmayı amaçlamış; Balkan Antantı ve Sadabat Paktı gibi sistemler bu anlayışın ürünüdür.
• 7. Ekonomik bağımsızlığın dış politikada önemi:
  Kapitülasyonların kaldırılması ve ekonomik kalkınmanın desteklenmesi, dış politikada bağımsız karar alma kapasitesini artırmıştır.
• 8. Batı ile dengeli ilişkiler kurma:
  Türkiye, hem Batılı devletlerle ilişkilerini geliştirmiş hem de kendi ulusal çıkarlarını tavizsiz şekilde korumuştur.

Bu esaslar, Atatürk Dönemi dış politikasının barışçıl, ulusal çıkarlara dayalı, akılcı ve gerçekçi bir çerçevede yürütüldüğünü göstermektedir.