Aşağı Kelimesinin Zıt-Karşıt Anlamlısı (TDK)

Türkçede bazı kelimeler, ifade ettikleri yön, konum veya anlam bakımından kendileriyle tam zıt olan başka kelimelerle birlikte kullanılarak zıt anlamlı ya da karşıt anlamlı kelimeler olarak değerlendirilir. Gündelik konuşma dilinde sıkça kullanılan “aşağı” kelimesi de bu tür sözcüklerden biridir. “Aşağı” kelimesi; bulunulan noktaya göre daha alt konumda olan, yere yakın, alt tarafta bulunan anlamında kullanılır. Bu kelimenin zıt anlamı ise, yukarı, yani daha yüksek konumda olan, üstte bulunan anlamına gelir. Peki, aşağı kelimesinin zıt anlamlısı nedir? Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre “aşağı” ne demektir ve hangi kelimeyle zıtlık kurar?

Bu yazımızda, “aşağı” kelimesinin anlamını, zıt anlamlısını ve örnek kullanımlarını detaylı bir şekilde ele alıyoruz.

Aşağı Kelimesinin Zıt (Karşıt) Anlamlısı

Aşağı kelimesinin zıt anlamlısı yukarı kelimesidir.

Türk Dil Kurumu’na göre Aşağı kelimesinin anlamı:

isim Bir şeyin alt bölümü, zir, yukarı karşıtı.
isim Eğimli bir yerin daha alçak olan yeri.
sıfat Bir yere göre daha alçak yerde bulunan:
“Aşağı katı, sakin ve daha sıcak olduğu için seçtik.” – Aka Gündüz
sıfat Bayağı, adi.
sıfat, mecaz Niteliği düşük, kötü:
Aşağı mal.
sıfat, mecaz Daha küçük, daha az:
On sekiz yaşından aşağı olanlar giremez.
sıfat, mecaz Değeri daha az.
zarf Aşağıya, yere doğru:
“Bir gün içinde yukarıdan aşağı inmiştik.” – Ayla Kutlu

Türk Dil Kurumu’na göre Yukarı kelimesinin anlamı:

isim Bir şeyin üst bölümü, fevk, aşağı karşıtı.
isim, mecaz Yetkili kimse:
Emir yukarıdan gelince çaresiz kaldık.
sıfat Benzerleri arasında üstte bulunan:
Yukarı kat.
sıfat, mecaz Aşama, sınıf, makam bakımından ileride olan:
O bizden yukarı sınıftandı.
zarf Üst tarafa, üstteki kata, üste, yükseğe, yukarıya:

Not: İki kelimenin (kökeni ne olursa olsun) zıt anlamlı olabilmesi için aynı anlam özelliğini taşımaları gerekir. Zıt anlamlılık ile olumsuzluk kavramları birbiriyle karıştırılmamalıdır.

Zıt Anlamlı Kelimeler Nedir?

Zıt anlamlı kelimeler, birbiriyle çelişen özellikler barındıran, yani anlam bakımından birbirinin karşıtı olan sözcüklerdir. Bu kelimeler, dilin anlatım gücünü artırmada önemli bir rol oynar.

Zıt Anlamlı Kelimelerle İlgili Önemli Notlar:

Her kelimenin zıt anlamlısı yoktur.
Eylemler için de durum aynıdır. Bir eylemin olumsuzu, o eylemin zıt anlamlısı sayılmaz.

Bu bilgiler ışığında, aşağı kelimesinin zıt anlamlısı olan yukarı kelimesini daha iyi anlayabiliriz.

İlginizi çekebilecek diğer yazı içeriklerimizi sizler için bir araya getirdik.