Aldanmak Kelimesinin Zıt-Karşıt Anlamlısı (TDK)

Türkçede birçok kelime, anlam bakımından birbirinin tam tersi olacak şekilde kullanılır. Bu tür sözcüklere zıt anlamlı ya da karşıt anlamlı kelimeler denir. Günlük yaşamda sıkça kullanılan ve çoğu zaman bir kişinin yanılma, kandırılma ya da gerçeği görememe durumunu ifade eden “aldanmak” kelimesi de bu kapsamda değerlendirilen önemli fiillerden biridir. Anlam olarak bir hileye, yalana veya yanlış algıya kapılmayı ifade eden bu kelimenin karşıtı, gerçeği görmek ya da kandırılmamak yönünde olur. Peki, aldanmak kelimesinin zıt anlamlısı nedir? Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre “aldanmak” ne anlama gelir ve hangi fiille karşıtlık kurar?

Bu yazımızda, “aldanmak” kelimesinin anlamını, zıt anlamlısını ve örnek kullanımlarını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Aldanmak Kelimesinin Zıt (Karşıt) Anlamlısı

Aldanmak kelimesinin zıt anlamlısı aldatmak kelimesidir.

Türk Dil Kurumu’na göre Aldanmak kelimesinin anlamı:

-e Görünüşe bakarak yanlış bir yargıya varmak, yanılmak:
“Bunun aksini umanlar aldanacaktır, hüsrana uğrayacaktır.” – Kerim Korcan
-e Bir hileye, bir yalana kanmak.
nesnesiz Hayal kırıklığına uğramak:
“Sen benim dediklerime kulak ver, aldanmazsın!” – Memduh Şevket Esendal
nesnesiz Avunmak, oyalanmak.
-e Havanın birden ısınmasıyla zamansız açan çiçek, soğuk sebebiyle donmak.

Türk Dil Kurumu’na göre Aldatmak kelimesinin anlamı:

-i Beklenmedik bir davranışla yanıltmak:
“Ama bu münferit hayranlıklar aldatmamalı bizi.” – Cemil Meriç
-i Karşısındakinin dikkatsizliğinden, ilgisizliğinden yararlanarak onun üzerinden kazanç sağlamak:
“Üç defadır bu yezit beni aldatıyor.” – Burhan Felek
-i Birine verilen sözü tutmamak:
Arkadaş bizi aldattı, toplantıya gelmedi.
-i Yalan söylemek.
-i Bir şeyin görünürdeki durumu, o şeyin niteliği bakımından yanlış bir kanı vermek:
“Dekor, tarihî esvap gözleri aldatıyor.” – Yahya Kemal Beyatlı
-i Ayartmak, kötü yola sürüklemek, baştan çıkarmak, iğfal etmek:
“Genç kızı aldatmak için dil dökmeye başlamıştır.” – Peyami Safa
-i Karı ve kocadan biri eşine sadakatsizlik etmek, ihanet etmek.
-i Oyalamak, avutmak.

Not: İki kelimenin (kökeni ne olursa olsun) zıt anlamlı olabilmesi için aynı anlam özelliğini taşımaları gerekir. Zıt anlamlılık ile olumsuzluk kavramları birbiriyle karıştırılmamalıdır.

Zıt Anlamlı Kelimeler Nedir?

Zıt anlamlı kelimeler, birbiriyle çelişen özellikler barındıran, yani anlam bakımından birbirinin karşıtı olan sözcüklerdir. Bu kelimeler, dilin anlatım gücünü artırmada önemli bir rol oynar.

Zıt Anlamlı Kelimelerle İlgili Önemli Notlar:

Her kelimenin zıt anlamlısı yoktur.
Eylemler için de durum aynıdır. Bir eylemin olumsuzu, o eylemin zıt anlamlısı sayılmaz.

Bu bilgiler ışığında, aldanmak kelimesinin zıt anlamlısı olan aldatmak kelimesini daha iyi anlayabiliriz.

İlginizi çekebilecek diğer yazı içeriklerimizi sizler için bir araya getirdik.