Akıllı Kelimesinin Zıt-Karşıt Anlamlısı (TDK)
Türkçede kelimeler, anlam yönünden birbirine zıt olacak şekilde kullanılabilir. Bu tür sözcüklere zıt anlamlı ya da karşıt anlamlı kelimeler denir. Günlük yaşamda sıkça kullandığımız ve genellikle olumlu bir kişilik özelliğini ifade eden “akıllı” kelimesi de bu tür kelimeler arasında yer alır. Peki, akıllı kelimesinin zıt anlamlısı nedir? Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre “akıllı” ne anlama gelir ve hangi kelimeyle karşıtlık kurar?
Bu yazımızda, “akıllı” kelimesinin anlamını, zıt anlamlısını ve örnek cümlelerle kullanımını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
Akıllı kelimesinin zıt (karşıt) anlamlısı:
Akıllı kelimesinin zıt (karşıt) anlamlısı deli kelimeleridir.
Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre Akıllı kelimesinin anlamı:
- –s Gerçeği iyi gören ve ona göre davranan, akil:
“İkisi de zeki adamdı, akıllı adamdı, yapıcı adamdı.” – Yusuf Ziya Ortaç - –ü Karşısındakini küçümseme amacıyla söylenen bir söz.
- –s alay yollu Uyanık geçinen:
Akıllıya bak, bu işten kendisine bir pay çıkarmak istiyor.
Türk Dil Kurumu’na göre Deli kelimesinin anlamı:
- –s Aklını yitirmiş olan, akli dengesi bozulmuş olan, mecnun:
“Gören bizi sanır deli / Usludan yeğdir delimiz” – Anonim şiir - –s Coşkun, azgın (hayvan, duygu vb.):
“Bu deli öfkeyi kime veya nelere, bir namlu gibi çevireceğini bilemiyordu.” – Tarık Buğra - –s mecaz Davranışları aşırı ve taşkın olan (kimse), çılgın:
“Ben delinin biriyim, ateşe girerim.” – Falih Rıfkı Atay
Not: İki kelimenin (kökeni ne olursa olsun) zıt anlamlı olabilmesi için aynı anlam özelliğini taşımaları gerekir. Zıt anlamlılık ile olumsuzluk kavramları birbiriyle karıştırılmamalıdır.
Zıt Anlamlı Kelimeler Nedir?
Zıt anlamlı kelimeler, birbiriyle çelişen özellikler barındıran, yani anlam bakımından birbirinin karşıtı olan sözcüklerdir. Bu kelimeler, dilin anlatım gücünü artırmada önemli bir rol oynar.
Zıt Anlamlı Kelimelerle İlgili Önemli Notlar:
- Her kelimenin zıt anlamlısı yoktur.
- Eylemler için de durum aynıdır. Bir eylemin olumsuzu, o eylemin zıt anlamlısı sayılmaz.
Bu bilgiler ışığında, akıllı kelimesinin zıt anlamlısı olan deli kelimesini daha iyi anlayabiliriz.
İlginizi çekebilecek diğer yazı içeriklerimizi sizler için bir araya getirdik.
