Aksi Kelimesinin Zıt-Karşıt Anlamlısı (TDK)
Türkçede bazı kelimeler, anlam yönünden birbirine tamamen zıt olacak şekilde kullanılır. Bu tür kelimelere zıt anlamlı ya da karşıt anlamlı kelimeler denir. Günlük konuşmalarda sıkça kullandığımız ve genellikle inatçı, huysuz, geçimsiz kişileri tanımlamak için kullanılan “aksi” kelimesi de bu sözcüklerden biridir. Peki, aksi kelimesinin zıt anlamlısı nedir? Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre “aksi” ne anlama gelir ve hangi kelimeyle karşıtlık kurar?
Bu yazımızda, “aksi” kelimesinin anlamını, zıt anlamlısını ve örnek cümlelerle doğru kullanımını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
Aksi Kelimesinin Zıt (Karşıt) Anlamlısı
Aksi kelimesinin zıt anlamlısı uysal kelimesidir.
Türk Dil Kurumu’na göre Aksi kelimesinin anlamı:
- -s Ters, zıt, karşıt, olumsuz, menfi:
“Salıncağın ipini sallandığı istikametin aksine çekti.” – Osman Cemal Kaygılı - -s Uygun olmayan:
“Kusura bakma abla! Aksi zamana rastladı. Gazozları yetiştiremedik.” – Ahmet Kutsi Tecer - -s İnatçı, hırçın, huysuz:
“Ben bu aşçı kadar çılgın ve aksi insan görmedim.” – Reşat Nuri Güntekin
Türk Dil Kurumu’na göre Uysal kelimesinin anlamı:
- -s Başkalarına kolayca uyabilen, sözlerini dinleyip karşı gelmeyen, yumuşak başlı:
“Kadın uysal olduğu zaman kuvvetlidir.” – Aka Gündüz - -z Başkalarına kolayca uyabilen, sözlerini dinleyip karşı gelmeyen, yumuşak başlı bir biçimde:
“Ona vefasızlıkta biraz düşünceli davranmayı yararlı buluyor, yalnızca bulduklarında yeni başkana pek uysal davranıyorlardı.” – Memduh Şevket Esendal
Not: İki kelimenin (kökeni ne olursa olsun) zıt anlamlı olabilmesi için aynı anlam özelliğini taşımaları gerekir. Zıt anlamlılık ile olumsuzluk kavramları birbiriyle karıştırılmamalıdır.
Zıt Anlamlı Kelimeler Nedir?
Zıt anlamlı kelimeler, birbiriyle çelişen özellikler barındıran, yani anlam bakımından birbirinin karşıtı olan sözcüklerdir. Bu kelimeler, dilin anlatım gücünü artırmada önemli bir rol oynar.
Zıt Anlamlı Kelimelerle İlgili Önemli Notlar:
- Her kelimenin zıt anlamlısı yoktur.
- Eylemler için de durum aynıdır. Bir eylemin olumsuzu, o eylemin zıt anlamlısı sayılmaz.
Bu bilgiler ışığında, aksi kelimesinin zıt anlamlısı olan uysal kelimesini daha iyi anlayabiliriz.
İlginizi çekebilecek diğer yazı içeriklerimizi sizler için bir araya getirdik.
