5.Sınıf Türkçe Ders Kitabı Türkiye Metni Cevapları

“Duygularımı Tanıyorum” teması, öğrencilerin yaşadıkları duyguları fark etmelerini, bu duyguları doğru şekilde ifade edebilmelerini ve millî değerlerle duygusal bağ kurmalarını amaçlamaktadır. Bu tema kapsamında ele alınan “Türkiye” metni, vatan sevgisi, gurur, bağlılık ve sorumluluk gibi güçlü duyguları ön plana çıkarmaktadır.

MEB Yayınları 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı sayfa 149-150-151-152-153-154-155-156-157-158 arasında yer alan bu metinde; Türkiye’nin doğal güzellikleri, tarihî zenginlikleri ve kültürel değerleri üzerinden bireylerde oluşan vatan sevgisi ve aidiyet duygusu etkileyici bir anlatımla ele alınmaktadır. Metin, öğrencilerin ülkesine karşı duyduğu sevgi ve sorumluluğu fark etmesine katkı sağlamaktadır.

Bu içerikte, “Türkiye” metnine ait sorular ve cevaplar; öğrencilerin seviyesine uygun, sade ve anlaşılır bir dille hazırlanmıştır. Etkinlikler sayesinde öğrencilerin okuduğunu anlama, duygu çıkarımı yapma ve millî değerleri içselleştirme becerilerinin geliştirilmesi hedeflenmektedir.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 149 Cevabı

Keşif Yolculuğu

› Şiir okumayı sever misiniz? Neden?

Evet, şiir okumayı severim. Çünkü:

1. Şiirler duygularımı daha iyi anlatmama yardım eder; bazen beni rahatlatır.
2. Kısa olsa da anlamı güçlüdür; az kelimeyle çok şey söyler.
3. Uyumlu sesler ve tekrarlar şiiri eğlenceli ve akılda kalıcı yapar.
4. Hayal gücümü geliştirir; okurken zihnimde sahneler canlanır.
5. Yeni kelimeler öğrenirim ve Türkçeyi daha güzel kullanmayı öğrenirim.

› İnsanlar, duygularını ifade etmek için neden şiiri seçiyor olabilir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Bence insanlar duygularını şiirle anlatmayı seçebilir çünkü:

1. Şiir duyguyu derinleştirir:

• Duygular daha etkileyici ve güçlü biçimde aktarılır.
• Benzetmeler ve imgeler anlatımı güzelleştirir.

1. Şiir akılda kalır:

• Ritmi ve uyumu olduğu için kolay hatırlanır.
• Tekrar tekrar okunabilir ve her okumada yeni anlamlar fark edilir.

1. Şiir özgür bir anlatım sunar:

• Kelimelerle farklı biçimde oynanabilir.
• Hayal gücüyle duygu daha güzel ifade edilir.

1. Şiir daha çok etkiler:

• Okuyanın kalbine dokunabilir.
• Az sözle güçlü mesaj verir.

1. Şiir paylaşmayı kolaylaştırır:

• Ortak duygulara seslenir.
• İnsanları birbirine yakınlaştırır.

Bu yüzden birçok kişi duygularını şiirle anlatmayı tercih ediyor olabilir.

Öğretmeniniz şiiri okurken siz de onu kitabınızdan takip ediniz.
Şiiri tür özelliklerini de dikkate alarak işitilebilir bir ses tonuyla anlamı yansıtacak şekilde vurgu ve tonlamaya dikkat ederek okuyunuz. Okumanız sırasında metin üzerindeki renklendirmeleri dikkate alınız.
Arkadaşınız şiiri okurken anlamadığınız ifadelerin altını çiziniz. Uygun zamanda
bu ifadeleri öğretmeninize sorunuz.

TÜRKİYE

Âşık olmuşum taşına, toprağına,
Yerde gezen, gökte uçan kuşuna,
Baharına, yazına, kara kışına
Âşık olmuşum.
Eli kalem, eli kazma, eli kürek tutan,
Yüzü toprak kokan,
Sınırlarında omuz omuza yatan insanlarına…
(…)
Ekin biçtim tarlalarında demet demet,
Kaval çaldım, koyun güttüm yaylalarında,
Tuza bandım ekmeğimi,
Kolumu yastık yaptım düzünde bayırında;
Dizime, kuvvet, torbamda katık,
Damarlarımda dolaşan memleketim.

Gözlerin ne güzel deniz mavisi,
Ormanlar urban olmuş yeşil yeşil;
Uzanır kolların nehirler boyu,
Sıcak kucağında saadetim,
Nice türküler yakıldı senin için;
Destanlar düzüldü bayrak bayrak.
Davullar vuruldu, dize geldi zeybeklerin;
Kapında nöbet beklendi yıllar yılı.
Gençliğim, heyecanım, gayretim.
Göz nuru, içinde sevdam;
Elimde saz, dilimde türkü memleketim.
(…)
Adil TURAN
(Kısaltılmıştır.)

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 150 Cevabı

1.ETKİNLİK

Şiir üzerinde yapılmış renklendirme ile ilgili aşağıdaki cümleleri tamamlayınız.

Renklendirme, şiiri okumamı ve anlamamı kolaylaştırdı çünkü dikkat çekmesi gereken kelimeleri hızlıca fark ettim ve şiirin duygusunu daha doğru yakaladım.

Olumsuz tamamlanmış örnek:

Renklendirme, şiiri okumama ve anlamama yardımcı olmadı çünkü renkler bazı yerlerde dikkatimi dağıttı ve hangi kelimenin neden öne çıkarıldığını anlayamadım.

2.ETKİNLİK

Okuduğunuz şiirde geçen aşağıdaki kelimelerden anlamını bilmedikleriniz var mı? Varsa şiiri tekrar gözden geçirip anlamlarını tahmin ederek aşağıya yazınız. Tahmininizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz. Doğru çıkan tahminlerinizin karşısındaki kutuyu işaretleyiniz.

ekin Tarlada yetişen ürün, ekin bitkileri ⬜️

bayır Eğimli yokuş yer ⬜️

saadet Mutluluk ve huzur hâli ⬜️
gütmek Hayvanları otlatmak, peşinden götürmek ⬜️
katık Ekmekle birlikte yenilen yiyecek ⬜️
urba Giysi, kıyafet ⬜️
banmak Bir şeyi içine batırmak ⬜️
saz Türk halk müziği çalgısı ⬜️

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 151 Cevabı

3.ETKİNLİK

Aşağıdaki soruları okuduğunuz şiirden hareketle sözlü olarak cevaplayınız.

1. Birinci bölümde şair, memleketine duyduğu derin sevgiyi hangi ifadeyle dile getirmiştir?
Şair, “Âşık olmuşum taşına, toprağına” diyerek memleketine duyduğu sevgiyi açıkça ifade etmiştir.

2. Şair, şiirin ikinci bölümünde hangi ifadeleri kullanarak Türkiye’ye duyduğu sevgiyi anlatmıştır?
“Damarlarımda dolaşan memleketim” ve “Elimde saz, dilimde türkü memleketim” sözleriyle vatan sevgisini anlatmıştır.

3. Vatanı için bu şiiri yazan birinin mutlu olduğu söylenebilir mi? Neden?
Evet, söylenebilir. Çünkü şiirde gurur, sevgi ve bağlılık duyguları var; vatanına sevgiyle bakan biri bu duygularla mutlu olabilir.

4. Şair ülkemizin hangi kültürel özelliklerinden söz etmiştir?
Şair; türkü, saz, kaval, davul ve zeybek gibi kültürel unsurlardan, ayrıca yayla yaşamı ve koyun gütmek gibi geleneklerden söz etmiştir.

5. Şiire bir bölüm ekleyecek olsanız bu bölümde ülkemizin hangi özelliğini ön plana çıkarırdınız? Neden?
Ben ülkemizin dayanışmasını ve birlik duygusunu öne çıkarırdım; çünkü zor zamanlarda kenetlenmek bizi güçlü yapan önemli bir özelliğimizdir.

4.ETKİNLİK

Okuduğunuz Türkiye şiirinde “Elimde saz, dilimde türkü memleketim.” dizesinde benzetme yapılmıştır. Bu benzetmede benzeyen ve benzetilenin ne olduğunu belirleyiniz.

BENZEYEN: memleketim
BENZETİLEN: saz, türkü

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 152 Cevabı

5.ETKİNLİK

Aşağıdaki şiiri okuyunuz.

UÇAN BALON
“Ben bir uçan balondum
Minik bir çocuğun sıcacık ellerinde,
Kaçıverdim fırsatını bulup
Uçtum göklerin maviliklerine, özgürlüğe.
Bir başımayım şimdi Bulutların arasında
Hoplayıp zıplayacak Dostum yok söyleşecek”

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 153 Cevabı

b. Okuduğunuz şiirden hareketle doğru ifadelerin yanına (D), yanlış ifadelerin yanına (Y) yazınız.

1. Şiirde yalnızlık duygusu hâkimdir..D…

2. Şiirde insana ait bazı özellikler balona verilmiştir. ..D…

3. Şiirde balon, bir dosta benzetilmiştir. ..Y..

4. Cansız varlıkların insanlar gibi konuşmasına “konuşturma sanatı” denir. ..D..

5. Şiirdeki balon, kendisini çocuğa benzetmektedir. …Y..

6. İnsan dışındaki varlıklara insana ait özellikler verilmesine “kişileştirme sanatı” denir. ..D..

6.ETKİNLİK

Şiirden aşağıdaki sevgi türlerine yönelik ifadeler bulup karşılarına yazınız.

Vatan Sevgisi

👉 “Âşık olmuşum taşına, toprağına”
👉 “Damarlarımda dolaşan memleketim”
👉 “Elimde saz, dilimde türkü memleketim”
👉 “Destanlar düzüldü bayrak bayrak.”

Doğa Sevgisi

👉 “Yerde gezen, gökte uçan kuşuna”
👉 “Koyun güttüm yaylalarında”
👉 “Kolumu yastık yaptım düzünde bayırında”

İnsan Sevgisi

👉 “Sınırlarında omuz omuza yatan insanlarına”
👉 “Eli kalem, eli kazma, eli kürek tutan”
👉 “Gözlerin ne güzel deniz mavisi” (Doğayı insan gözüyle anlatıp insan-doğa sevgisini birleştiriyor.)

7.ETKİNLİK

a. Okuduğunuz şiiri düzyazıdan ayıran özellikleri yazınız

“Türkiye” Şiirini Düzyazıdan Ayıran Özellikler:

1. Dizeler hâlinde yazılmıştır:
   Şiirde cümleler satırlara bölünür; her dize ayrı bir vurgu taşır.
2. Duygular ön plandadır:
   Şair vatan sevgisini coşkulu ve etkileyici biçimde anlatır.
3. Ahenk (uyum) vardır:
   Tekrarlar ve ses uyumu şiiri kulağa hoş getirir ve akılda kalıcı yapar.
4. Sanatlı bir dil kullanılmıştır:
   Benzetmelerle anlatım güçlenir. Örnek: “Damarlarımda dolaşan memleketim”
5. Hayal gücü kullanılmıştır:
   Doğa ve memleket, okuyucunun zihninde canlanacak şekilde anlatılır.

b. Belirlediğiniz özelliklerin şiire katkısını yazınız.

1. Dizeler hâlinde yazılması:
👉 Okumayı akıcı ve etkileyici yapar.
👉 Her dize ayrı bir duygu gibi hissedilir.

2. Duyguların anlatılması:
👉 Okuyucunun şiirle bağ kurmasını sağlar.
👉 Vatan sevgisi daha güçlü hissedilir.

3. Ahenk (uyum) olması:
👉 Şiir kulağa hoş gelir.
👉 Akılda kalmasını kolaylaştırır.

4. Sanatlı ve süslü dil kullanılması:
👉 Anlatımı güçlendirir ve etkileyiciliği artırır.
👉 Benzetmeler anlamı derinleştirir.

5. Hayal gücünün kullanılması:
👉 Okuyucu olayları ve manzaraları gözünde canlandırır.
👉 Şiir daha canlı ve renkli olur.

8.ETKİNLİK

a. Aşağıdaki paragrafta cümle içinde kullanılan büyük harflerin hangi amaçla kullanıldığını belirleyiniz.

a. Paragrafta büyük harflerin kullanım amaçları:

1. Cümle başlarında büyük harf kullanılmıştır.
   ➤ Örnek: “Berkay o gece heyecandan uyuyamadı.”
2. Kişi adlarında büyük harf kullanılmıştır.
   ➤ Örnek: “Berkay”
3. Özel gün adlarında büyük harf kullanılmıştır.
   ➤ Örnek: “Dünya Çocuk Hakları Günü”
4. Eser adlarında büyük harf kullanılmıştır.
   ➤ Örnek: “Çocuk Olmak”
5. Gök cismi/gezegen adı olarak kullanılan kelime büyük harfle yazılmıştır.
   ➤ Örnek: “Ay’a baktı.”

b.Paragraftaki büyük harflerin kullanımını inceleyiniz. Bunlardan hareketle büyük harflerin kullanımıyla ilgili kurallar oluşturarak defterinize yazınız.

Büyük harf kullanımıyla ilgili kurallar:

1. Cümlelerin ilk kelimesi büyük harfle başlar.
2. İnsan ad ve soyadları büyük harfle yazılır.
3. Bayram, özel gün ve anma günleri büyük harfle başlar.
4. Kitap, dergi, film gibi eser adları büyük harfle yazılır.
5. Ay, Dünya, Mars gibi gök cisimlerinin adları özel anlamda büyük yazılır.

c. Aşağıya belirlediğiniz kurallara uygun örnek cümleleri defterinize yazınız.

1. (Cümle başı): Bugün sınıfta yeni bir konu öğrendik.
2. (Kişi adı): Zeynep, ödevini erken bitirdi.
3. (Özel gün): 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı büyük bir coşkuyla kutlandı.
4. (Kitap adı): Öğretmenimiz Robinson Crusoe kitabını önerdi.
5. (Gezegen adı): Dünya, Güneş’e en uygun uzaklıktaki gezegendir.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 154 Cevabı

Bu sayfayı kendi ölçütlerime göre değerlendirdim. Etkinliklerin konuyu pekiştirdiğini, soruların anlaşılır olduğunu ve şiiri daha iyi yorumlamama yardımcı olduğunu düşünüyorum.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 155 Cevabı

10. Etkinlik

Karekodu okutarak “Anadolu” adlı metni dikkatlice dinleyiniz. Metni dinlerken söz sanatlarından benzetme, kişileştirme ve konuşturmanın geçtiği cümleleri belirleyerek aşağıdaki alanlara yazınız.

Kişileştirme: Dağlar, sanki uzun yılların anılarını taşıyan bir bilge gibi dimdik durur.

Konuşturma: Ovalar, bereketle dağlara seslenir: “Bu topraklarda yaşam var!” der.

Benzetme: Anadolu toprağı, emekle işlenmiş bir tablo gibi göz alıcıdır.

11. Etkinlik

Merhaba arkadaşlar, ben Bursa’da bin yıldır yaşayan bir çınarım…

Bin yıldır aynı yerde kök saldım; nice mevsimler gördüm, nice insanlar tanıdım. Rüzgârın sesinden, yağmurun kokusundan bu toprağın hikâyesini öğrendim. Bazen çocukların neşesiyle dallarım şenlendi, bazen de acı günlerde yapraklarım sessizce titredi.

Ben bu vatanın sevinçlerine de hüzünlerine de tanık oldum. Köklerimden geçen her damla su, bana bu toprağın değerini hatırlattı. Dağlar gibi güçlü olmayı, nehirler gibi akıp yol bulmayı öğrendim.

Bu topraklar bir anne kucağı gibidir; insanına sahip çıkar, onu büyütür. Ben de gölgemle dinlenenlere huzur verdim, yuva kuran kuşlara sığınak oldum. Yıllar geçse de bu vatanın sevgisi gövdemde yaşamaya devam eder.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 156 Cevabı

12. Etkinlik

a. Metinden hareketle Alper Gezeravcı’ya ait tanıtım kartını doldurunuz.

Adı Soyadı: Alper Gezeravcı
Doğum Yeri: Mersin / Silifke
Doğum Tarihi: 1979
Eğitim Durumu: Lisans: İstanbul Hava Harp Okulu (Elektronik Mühendisliği) / Yüksek lisans: ABD (Hava Kuvvetleri Teknoloji Enstitüsü)
Mesleği: Elektronik Mühendisi, uzay çalışmaları alanında görev alan araştırmacı
Gördüğü Yerler: ABD (eğitim), uzay (ilk Türk astronot olarak görev)

b. Okuduğunuz Türkiye şiirinin şairi ile Alper Gezeravcı’nın ortak özelliklerini belirleyiniz.

Ortak özellikler:

• Vatan sevgisi: Şair vatanını şiirle anlatır; Gezeravcı ülkesini uzayda temsil eder.
• Gurur ve temsil: İkisi de Türkiye’yi yücelten bir duruş sergiler.
• Emek ve azim: Şair güçlü bir anlatım kurar; Gezeravcı yoğun eğitim ve çalışma ile başarıya ulaşır.
• İlham verme: Şiir de, uzay görevi de gençlere umut ve hedef kazandırabilir.

c. Belirlediğiniz özelliklerden hareketle Atatürk’ün “Vatanını en çok seven görevini en
iyi yapandır.” sözünü açıklayan bir metni defterinize yazınız.

Atatürk’ün bu sözü, vatan sevgisinin yalnızca sözle değil, çalışarak ve sorumluluk alarak gösterileceğini anlatır. Bir insan ülkesini seviyorsa, üzerine düşen işi en doğru ve en iyi şekilde yapmaya gayret eder. Çünkü yapılan her iyi iş, ülkenin gelişmesine katkı sağlar.

Alper Gezeravcı’nın uzay görevini başarıyla tamamlaması buna güzel bir örnektir. O, uzun bir eğitim ve emek sürecinin sonunda Türkiye’yi uzayda temsil ederek görevini en iyi biçimde yapmıştır. Bu, vatan sevgisinin çalışmaya dönüşmüş hâlidir.

Şair de vatanını sevdiği için duygu ve düşüncelerini en etkileyici şekilde şiire dökmüş; böylece sevgisini insanlarla paylaşmıştır. Sonuç olarak vatanını çok seven kişi, işini özenle yapar ve ülkesine fayda sağlar.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 157 Cevabı

İZLE UYGULA ÖĞREN

METİN YAPILARININ ANALİZİ VE BİLGİLERİ ORGANİZE ETE STRATEJİSİ

Öğretmenimiz öyküleyici metinlerdeki önemli bilgileri nasıl belirledi?

Öğretmenimiz filmi/meti̇ni dikkatle izleyip gerekli yerlerde durdurarak önemli noktaları seçti. Ayrıntılara takılmadan olayın özünü buldu; olayın kimler arasında geçtiğini, nerede ve ne zaman olduğunu belirledi. Böylece metnin ana mesajını daha kolay çıkardı.

Özellikle olay akışını yazarken yaşanan olayları kısa ve öz olarak nasıl ifade etti?

Olay akışını yazarken yalnızca olayın gidişatını etkileyen kısımları seçti. Gereksiz ayrıntıları çıkardı ve olayları sıralı, kısa cümlelerle özetledi.

Şahıs/Varlık kadrosu: Yaman Dede, kervan, hayvanlar, Bulut, orman memuru, Maysa, kuş(şahin),

Yer: kayalıklar, tepe, açıklık bir yer, dere, çadır, orman

Zaman: Gündüz vakti, gece, sabah

Olay akışı:

Yangın nedeniyle hayvanların kaçması
Dumanın fark edilip yangının anlaşılması
Orman memurunun tek başına yetersiz kalması
Herkesin birlikte su taşıyıp yangını söndürmesi
Kervanın geceyi çadırda geçirmesi
Yangın alanına fidan dikilmesi
Kervanın yolculuğa devam etmesi

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 158 Cevabı

Yine Uyguluyoruz

Şimdi 2-3 kişilik küçük gruplar oluşturalım ve karekodu okutarak filmimizi izleyelim. Filmi izlerken stratejiyi kullanalım. Bu aşamada aşağıdakilere dikkat edelim.

Şahıs/Varlık Kadrosu: Hayri, Kâmil, Sevim, Akın, Hale, Mert

Yer: Mert’in evi, kütüphane

Zaman: Gündüz vakti

Olay Akışı:

Mert’in telefonla fazla vakit geçirmesi
Arkadaşlarının ödev için kütüphaneye gitmeyi planlaması
Mert’in kütüphane yerine telefondan yapmayı seçmesi
İnternet bağımlılığıyla ilgili etkileyici bir rüya görmesi
Mert’in hatasını anlayıp kararını değiştirmesi

Sıra Sende

Şahıs/Varlık Kadrosu: Yiğit, Yiğit’in arkadaşları, Yiğit’in babaannesi, Yiğit’in babası

Yer: Bisiklet yolu, Yiğitlerin apartmanı ve evi,

Zaman: O gün

Olay Akışı:

Yiğit ve arkadaşlarının bisiklet yarışı yapması
Yiğit’in çok güvenip kaybedince üzülmesi
Arkadaşlarının onu teselli etmeye çalışması
Yiğit’in sinirlenip bisikletine zarar vermesi
Sonra pişmanlık duyması
Babaannesine anlatıp uyarı alması
Babasıyla konuşup hatasını fark etmesi