5.Sınıf Türkçe Ders Kitabı Duygularımız Metni Cevapları

“Duygularımı Tanıyorum” teması, öğrencilerin kendi duygularını fark etmelerini, adlandırmalarını ve duygularını uygun biçimde ifade edebilmelerini amaçlamaktadır. Bu tema kapsamında yer alan “Duygularımız” metni, bireyin günlük yaşamda karşılaştığı olaylar karşısında hissettiklerini tanımasına ve bu duyguların davranışlar üzerindeki etkisini anlamasına yardımcı olmaktadır.

MEB Yayınları 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı sayfa 128-129-130-131-132-133-134-135-136-137-138  arasında işlenen bu metinde; sevinç, üzüntü, korku, heyecan, öfke gibi temel duygular ele alınmakta, duyguların bastırılmadan doğru yollarla ifade edilmesinin önemi vurgulanmaktadır. Metin, öğrencilerin empati kurma becerilerini geliştirmeyi ve farklı duygular karşısında uygun tepkiler verebilmelerini hedeflemektedir.

Bu içerikte, “Duygularımız” metnine ait sorular ve cevaplar; öğrencilerin seviyesine uygun, açık ve anlaşılır bir anlatımla hazırlanmıştır. Etkinlikler aracılığıyla öğrencilerin hem okuduğunu anlama becerilerinin hem de duygusal farkındalıklarının gelişmesi amaçlanmaktadır.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 128 Cevabı

Keşif Yolculuğu

Hangi durumlarda kendinizi mutlu hissedersiniz? Söyleyiniz.

Kendimi mutlu hissederim; ailemle ve arkadaşlarımla güzel vakit geçirdiğimde, sevdiğim bir işi başardığımda ve emek verdiğim bir şeyin karşılığını aldığımda. Örneğin bir ödevimi zamanında ve doğru yapınca, öğretmenimden güzel bir geri dönüş alınca ya da sevdiğim bir etkinliğe katılınca içim sevinçle dolar.

Günlük yaşamınızda en çok hissettiğiniz duygular nelerdir? Söyleyiniz.

Günlük yaşamımda en çok sevgi, merak ve bazen de heyecan hissederim. Sevgi; aileme ve arkadaşlarıma bağlı olmaktan gelir. Merak; yeni şeyler öğrenirken ortaya çıkar. Heyecan ise sınavdan önce, bir sunum yaparken ya da yeni bir işe başlarken hissettiğim bir duygudur.

DUYGULARIMIZ

Belirli bir durumla karşılaştığımızda aklımızda canlanan düşüncelerin sonucu olarak verdiğimiz psikolojik tepkiler duygularımızdır. Sevdiğimiz bir arkadaşımızı görünce yüzümüzün gülmesi, bizi heyecanlandıran bir olay karşısında kalbimizin hızlı atması, sinirlendiğimizde kaşlarımızın çatılması gibi… Duygularımızın bazıları doğuştan gelir ve temel duygular olarak adlandırılır. Mutluluk, üzüntü, şaşkınlık, korku, öfke, iğrenme ve şaşırma gibi… Bazı duygularıysa yaşadığımız çevre sayesinde öğreniriz. Bunlar ikincil duygular olarak adlandırılır. Bu duygular temel duygularla ilişkilidir. Bir korkusundan dolayı alay edilen kişinin, aynı durumu tekrar yaşadığında utanç duyması gibi…

(…)

Bebekler ve küçük çocuklar duygularını yüz ifadeleriyle ya da gülmek, sarılmak, ağlamak gibi tepkilerle gösterirler ancak duygularını adlandıramaz ya da nedenini anlatamazlar. Büyüdükçe hissettiğimiz duyguları daha iyi anlar ve ifa-

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 129 Cevabı

de edebiliriz. Böylece duygularımız hakkında konuşabilir ve sorunları daha iyi çözebiliriz. Bu yetenekler çevremizdekilerle daha iyi ilişkiler kurmamıza yardımcı olur. Duygularınızı öfkelenince bağırmak ya da kıskanınca küsüp konuşmamak gibi yollarla gösterdiniz mi hiç? Hissettiğiniz şey hakkında konuşacak sözcükleri bulmak kimi zaman zor olabilir.

(…)

Duygularımızın altında yatan düşünceleri sözcüklerle ifade etmeyi öğrenmek ve yönetebilmek, ne hissettiğimizi anlamamıza yardımcı olabilir. İçinde bulunduğumuz duruma göre olumlu ya da olumsuz duygular içinde olmak normaldir ve önemli olan ne hissettiğimizi fark edebilmektir. Olumsuz duygulardan kaçmak ya da onları yok saymak yerine neden böyle hissettiğimizi anlamaya çalışırsak bu duyguların azalmasına yardımcı olabiliriz.

(…)

Önemli olan hislerimize yol açan nedenleri bularak duygusal farkındalığa sahip olmak ve duygularımızı ifade edebilmektir. Duygularımızı güvendiğimiz bir kişiyle paylaşmak da iyi bir fikir olabilir. Karşımızdaki kişiye bizi anlaması için ne hissettiğimizi söylediğimizde sorunlar daha kolay çözülebilir. İzinsiz alınan bir eşyamız için “Bunu bana sormadan aldığın için sinirleniyorum. Bir dahaki sefere lütfen sor.” diyerek bağırmadan ne hissettiğimizi söylersek kavga etmeden bu olayı çözebiliriz.

Gülnur GEÇMİŞ
(Kısaltılmıştır.)

• “Duygularımız” adlı metinde ilginizi çeken bir noktayı belirleyiniz ve bunu neden seçtiğinizi açıklayınız. Buna benzer duygular konulu metinler bulmak amacıyla bir araştırma yapınız. Araştırmanızda kullanabileceğiniz kaynakları ve imkânları belirleyiniz. Ulaştığınız metinleri ve kaynakları bilgiye ulaşım, konuya ve amaca uygunluk açısından değerlendiriniz.

Metinde en çok ilgimi çeken nokta, duyguların bazılarının doğuştan gelip bazılarının çevreyle öğrenilebileceğinin anlatılmasıydı. Çünkü ben de bazı durumlarda neden utanıp çekindiğimi merak ediyordum. Bu bilgi, duygularımızın zamanla şekillenebildiğini anlamama yardımcı oldu.

• Yararlandığınız kaynakların konuyu anlamanıza katkısını ve ek kaynaklara ihtiyaç duyup duymadığınızı değerlendiriniz.

Duygular hakkında daha fazla bilgi bulmak için:

• Okul kütüphanesindeki duygu ve iletişim konulu kitapları inceleyebilirim.
• Türkçe öğretmenimden bu konuda öneri alabilirim.
• Güvenilir eğitim sitelerinden yazılar okuyabilirim.
• Ailemle duygu ve davranışlar üzerine sohbet edebilirim.

Bu kaynaklar konuyu anlamamı kolaylaştırdı. Özellikle kitaplar, örnekler üzerinden düşünmemi sağladı. Yine de stres ve öfke kontrolü gibi konularda daha fazla kaynak okumak faydalı olabilir.

• Okuma sürecinizi tema sonundaki “Okuma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği”ni kullanarak değerlendiriniz.

Okuma sürecimde metni dikkatle takip ettim ve önemli yerleri işaretledim. Bilmediğim kelimeleri not edip sözlükten anlamına baktım. Ancak bazı yerlerde dikkatim dağıldı. Bir sonraki okumada daha sakin bir ortam seçerek daha iyi odaklanmayı hedefliyorum.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 130 Cevabı

1.ETKİNLİK

Aşağıdaki soruları metinden hareketle sözlü olarak cevaplayınız.

1. Yazar, duyguları nasıl tanımlamıştır?

Yazar duyguları, bir durum karşısında zihnimizde oluşan düşüncelerin sonucunda verdiğimiz psikolojik tepkiler olarak tanımlamıştır.

2. Temel duygular ve ikincil duygular arasındaki fark nedir?

Temel duygular doğuştan gelen duygulardır (mutluluk, korku gibi). İkincil duygular ise yaşadığımız çevre ve deneyimler sayesinde sonradan öğrenilir (utanç gibi).

3. Duyguları doğru ifade edebilmenin insan ilişkileri üzerindeki etkisi nedir?

Duygularımızı doğru ifade edince yanlış anlaşılmalar azalır ve insanlar birbirini daha iyi anlar. Böylece tartışmak yerine konuşarak daha kolay çözüm bulabiliriz.

4. Duyguların yönetilmesinin önemi nedir? Metinde hangi yöntemler önerilmiştir?

Duyguları yönetmek önemlidir çünkü bu sayede sorunlar büyümeden çözülebilir. Metinde şu yöntemler önerilmiştir:

• Duyguları sözcüklerle anlatmayı öğrenmek
• Neden böyle hissettiğimizi düşünmek
• Güvendiğimiz biriyle paylaşmak

5. Siz öfkelendiğinizde duygularınızı nasıl ifade ediyorsunuz? Her zaman aynı şekilde
mi davranırsınız? Neden?

Öfkelendiğimde bazen içime kapanıp sakinleşmek için biraz yalnız kalırım, bazen de güvendiğim birine anlatırım. Her zaman aynı şekilde davranmam çünkü olayın yerine ve durumuna göre tepkim değişir.

6. Sorunlarınızı konuşmak yerine farklı şekillerde çözmeye çalıştığınızda başarıya
ulaştığınız oldu mu? Örnek vererek açıklayınız.

Evet, örneğin arkadaşımın kalemimi yanlışlıkla aldığını düşündüm ve konuşmadım. Sonra sakinleşip ona bir not bıraktım. O da fark edip hemen geri getirdi ve özür diledi. Böylece tartışmadan sorun çözülmüş oldu.

2. Etkinlik

a. Metnin konusunu ve ana fikrini yazınız.

Konu: Duyguların ne olduğu ve duyguların ifade edilmesi.

Ana Fikir: Duygularımızı tanıyıp doğru şekilde ifade etmek, hem kendimizi anlamamıza hem de insanlarla sağlıklı ilişkiler kurmamıza yardımcı olur.

b.Metnin konusunu ve ana fikrini belirlerken nelere dikkat ettiniz? Söyleyiniz.

Konuyu belirlerken:

• Metnin en çok hangi kavram üzerinde durduğunu düşündüm.
• Tekrar edilen ifadeleri ve örnekleri takip ettim.
• Başlıktan da yararlanarak konuyu netleştirdim.

Ana fikri belirlerken:

• Yazarın okuyucuya vermek istediği mesajı aradım.
• Metnin sonunda vurgulanan düşüncelere dikkat ettim.
• Örneklerin hangi fikri desteklediğini kontrol ettim.
• Duyguları tanıma ve ifade etme fikrinin öne çıktığını gördüm.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 131 Cevabı

3.ETKİNLİK

a. Aşağıdaki metni okuyunuz. Paragraflarla ilgili soruları cevaplayınız.

1.Bölüm: Merhamet, insanın derin duygularının bir yansımasıdır. Bir kişiye, bir hayvana ya da doğaya karşı beslenen en insani duygudur. Bu duygu, diğer tüm duyguların ötesinde bir kıymet taşır. Çünkü merhamet, insanlara yaşama umudu ve güven aşılayan bir güçtür.

2.Bölüm: Merhamet, insanların birbirine bağlanmasını sağlar ve dünyayı daha anlamlı kılar. İnsanları koruyucu bir katman gibi kuşatır ve onu kötü duygu ve davranışlardan korur. Sokakta üşüyen bir sokak kedisi, yardıma muhtaç bir yaşlı ya da kardan eğilip kalmış körpe bir fidan gördüğünde ortaya çıkar. Merhamet de diğer iyi duygular gibi yaşamın en güzel ve en değerli armağanlarından biridir.

Bölüm: Merhamet duygusunu en kıymetli değerlerimizden biri olarak görmeli ve onu hiçbir zaman kaybetmemeliyiz. Çünkü merhamet, insanlığımızın temelini oluşturur ve dünyayı daha
yaşanılır kılar. Her birimiz, merhametle dolu bir dünya kurmak için çaba göstermeli ve bu değerli duyguyu yaymaya devam etmeliyiz.

Bölüm: Bu bölüm yazarın ne ile ilgili olduğunu anlamamızı ve yazının konusu nedir?

Bu bölüm merhametin tanımı ve önemi ile ilgilidir. Yazının konusu, merhamet duygusunun ne olduğu ve niçin değerli olduğudur.

Bölüm: Bu bölümde çeşitli örneklerle konuya açıklık getirilmiş mi? Hangi örnekler verilmiş?

Evet, konu örneklerle açıklanmıştır. Verilen örnekler:

Sokakta üşüyen bir kediye yardım etmek

Yardıma ihtiyacı olan yaşlı birine destek olmak

Eğilmiş bir fidanı korumak ve düzeltmek

Bölüm: Bu bölümde yazarın amacı nedir?

Yazarın amacı, merhametin insanı iyiye yönelten çok değerli bir duygu olduğunu anlatmak ve herkesin bu duyguyu yaşatması gerektiğini vurgulamaktır.

b. Metinde bir olay mı anlatılmaktadır? Bunu nereden anlıyorsunuz?

Metinde tek bir olay anlatılmamaktadır. Merhamet duygusu açıklanmakta ve bunu desteklemek için farklı örnekler verilmiştir. Bunu metindeki kedi, yaşlı kişi ve fidan örneklerinden anlarız.

c. Okuduğunuz metin üç paragraftan oluşmaktadır. Birinci paragraf giriş, ikinci paragraf gelişme, üçüncü paragraf sonuç bölümlerini oluşturmaktadır. Siz de “Duygularımız” adlı metnin giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini söyleyiniz.
Giriş Bölümü: Metnin başında duyguların ne olduğu tanımlanır ve günlük hayattan kısa örneklerle duyguların nasıl ortaya çıktığı anlatılır.Gelişme Bölümü: Bu kısımda temel ve ikincil duygular açıklanır; çocukların duyguları nasıl gösterdiği ve büyüdükçe duyguları adlandırmanın nasıl kolaylaştığı üzerinde durulur.Sonuç Bölümü: Metnin sonunda duyguları fark etmenin, nedenini anlamanın ve güvenilir biriyle paylaşarak doğru ifade etmenin sorun çözmeyi kolaylaştıracağı anlatılır.

ç. Karekodu okutarak “Stresi Tanıyorum” adlı etkileşimli içeriği yönergeler doğrultusunda tamamlayınız.

Bir sınavdan önce karnınızın ağrıdığını hiç hissettiniz mi? Eğer hissettiyseniz stresin nasıl bir şey olduğunu biliyor olabilirsiniz. Stres, vücudumuzun endişe verici ya da zor bir durum karşısında verdiği doğal bir tepkidir. Zaman zaman hepimizin stresli olduğu durumlar vardır. Peki, stres ne işimize yarıyor olabilir? Strese neden olabilecek bir durumla karşılaştığımızda vücudumuzda neler oluyor? Gelin, birlikte inceleyelim.

Eski çağlarda, yırtıcıların çok olduğu bir ormanın yakınlarında yaşadığımızı düşünelim. Yürürken karşımıza aniden bir aslan çıksa vücudumuzda neler olur? Kalp atışlarımız hızlanır, daha hızlı soluk alıp vermeye başlarız… O sırada hayatta kalmak için hemen harekete geçmemiz gerekir. Stres; bedenimize, harekete geçmek için gereken güç ve enerjiyi sağlar. Aslında stres, vücudumuzun kendini tehlikelerden koruyabilmesi için verdiği bir tepkidir.

Günümüzde kent yaşamında yırtıcı hayvanlarla karşılaşma olasılığımız neredeyse yok. Ancak stresi tetikleyen başka durumlar olabiliyor. Korktuğumuz ya da endişelendiğimiz bazı durumlarda da vücudumuz, tıpkı aniden karşımıza bir aslan çıkmış gibi tepki verir.

Tekrar eski çağlara gidelim ve aniden yırtıcı bir hayvanla karşılaştığımızı düşünelim. Karşılaştığımız bu tehlike, beynimizde bulunan amigdala tarafından algılanır. Amigdala, tehlike sinyallerini yine beynimizde bulunan hipotalamusa gönderir. Hipotalamus, sinirler aracılığıyla vücuda hemen haber verir.

Hipotalamus soluk alıp verme, kalp atışı, akciğerlerdeki hava yollarının genişlemesi gibi istemsizce yaptığımız vücut işlevlerini kontrol eder. Ayrıca diğer organlarımıza, tehlikeye karşı harekete geçmeleri ve hazırlanmaları için sinirler aracılığıyla haber gönderir.

Gelen sinyalleri alan ve böbreklerimizin üstünde bulunan bezler, hemen adrenalin ve kortizol hormonlarını salgılamaya başlar.

“Hormonlar sayesinde kalbimiz daha hızlı kan pompalar. Bu nedenle kan basıncımız yükselir ve hızlı soluk alıp veririz. Beynimize ve kaslarımıza giden oksijen miktarı artar, kendimizi güçlü ve enerjik hissederiz.”

“Tehlikeyi daha iyi algılayabilmemiz için görme ve işitme gibi duyularımız keskinleşir. Göz bebeklerimiz büyür ve daha iyi duyarız. Kan şekeri yükselir ve yağ yakımımız artar. Böylece tüm organlarımıza bolca enerji sağlanır. Bunun sonucunda da vücudumuzun sıcaklığı artar. Vücut sıcaklığımızı kontrol altında tutmak içinse terlemeye başlarız.”

“İşte tüm bu hazırlıklar, vücudumuzun stres kaynağına karşı harekete geçmesi içindir. Bunların hepsi saniyeler içinde olur.”

“Stres sözcüğü pek çoğumuzda olumsuz bir etki uyandırıyor olsa da bu, tamamen olumsuz olarak nitelendirebileceğimiz bir durum değil. Birazı motive olmamızı, odaklanmamızı hatta kendimizi heyecanlı ve enerjik hissetmemizi sağlar. Ancak sürekli hâle gelirse olumsuz etkileri de olabilir.”

“Şimdi “stres” hakkında öğrendiklerimizi strese girmeden gösterme zamanı! Haydi, başlayalım.”

“Bilgilendirici bir metin giriş, gelişme ve sonuç olmak üzere üç bölümden oluşur. Metnin bu bölümleri, cümleleri yapı ve anlam açısından birbirine bağlar.”

“Bilgilendirici bir metinde okuyucunun karşılaştığı ilk bölüm, “giriş”tir. Bu bölüm, okuyucunun metni tanımasını ve metne ilgi duyup duymadığını anlamasını sağlar. Yazarın konuyu ayrıntılı bir şekilde ele alarak örnekler verdiği bölüm, “gelişme”dir. Konunun en önemli noktaları bu bölümde paylaşılır. “Sonuç” bölümünde ise ana fikrin temelinden kısaca söz edilerek yazı bitirilir.”

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 132 Cevabı

4. Etkinlik

a. Düşünceyi geliştirme yollarıyla ilgili aşağıda verilen örnek cümleleri okuyunuz. Siz de “Merhametli Olmak” metninden düşünceyi geliştirme yollarına birer örnek cümle yazınız.

Tanımlama: Duygu, belirli nesne, olay veya bireylerin insanın iç dünyasında uyandırdığı izlenimlerdir.

Merhamet, insanın içindeki iyilik duygusunun başkalarına yansımasıdır ve canlılara karşı şefkatle yaklaşmayı sağlar.

Örneklendirme: İnsanın hoşuna giden duygular vardır (mutluluk, merak gibi) ve bazı duygular ise can sıkıcıdır (korku ve öfke gibi).

Soğukta üşüyen bir hayvana su vermek ya da yardıma ihtiyacı olan birine destek olmak merhamete örnektir.

Benzetme: Sevinç, içimizi aydınlatan bir güneş gibidir, tıpkı bir bahar sabahının ferahlığı gibi.

Merhamet, insanı kötülükten koruyan görünmez bir kalkan gibidir.

Karşılaştırma: Sevgi içimizdeki en değerli duygudur. Diğer duyguların padişahıdır.

Merhamet, insanı yüceltirken bencillik insanı yalnızlaştırır. Bu yüzden merhametli olmak, çevremizi güzelleştirir.

b. Karekodu okutarak “Karıncaların Dünyası” adlı etkileşimli içeriği yönergeler doğrultusunda tamamlayınız.

KARINCALARIN DÜNYASI

Bahçede, parkta ya da okul bahçesinde sıkça gördüğümüz karıncaların nasıl yaşadığını hiç düşündünüz mü? Gelin birlikte öğrenelim.Karıncalar, düzenli yaşamlarıyla dikkat çeken canlılardır. Kış aylarında yuvalarından pek çıkmazlar ve havalar ısınıncaya kadar yuvalarında kalırlar.Karıncaların yuvaları yer altında tüneller ve odacıklardan oluşur. Bu odaların her birinin ayrı görevi vardır. Yuvada kraliçe karınca bulunur; işçi karıncalar ise yuva yapma, yiyecek bulma ve temizlik gibi işleri yürütür.Karıncalar antenleriyle iletişim kurar ve birbirlerine dokunarak haberleşir. Besin bulduklarında diğer karıncaları çağırmak için koku izi bırakırlar. Böylece hep birlikte çalışıp yiyeceği yuvaya taşırlar.Karıncalar çok küçük olsalar da dayanıklıdır. Kendi ağırlıklarından daha ağır yiyecekleri bile birlikte taşıyabilirler. Bu da onların ne kadar çalışkan ve yardımlaşmacı olduğunu gösterir.Karıncaların iki mideye sahip olması da ilginçtir. Birini kendileri için, diğerini ise diğer karıncalarla paylaşacakları besinleri saklamak için kullanırlar. Bu özellik, onların paylaşmayı ne kadar önemsediklerini gösterir.

4. Etkinlik

a. İsimler her zaman görebildiğimiz, dokunabildiğimiz varlıklara mı verilir? Neden?Hayır, isimler sadece görebildiğimiz varlıklara verilmez. Çünkü duygu, düşünce, sevgi gibi göremediğimiz kavramların da adı vardır.b. “Merhamet” kavramını duyu organlarımızla algılayabilir miyiz? Niçin?“Merhamet” duyu organlarıyla algılanamaz. Çünkü merhamet, elimizle tutamadığımız, gözümüzle göremediğimiz soyut bir kavramdır.c. Dinlediğiniz metinde duyu organlarınızla algıladığımız ve algılayamadığımız isimleri bularak yazınız.Duyu Organlarımızla Algılayabildiğimiz İsimlerbahçe, park, karınca, yuva, tünel, oda, yiyecekDuyu Organlarımızla Algılayamadığımız İsimler
>merhamet, paylaşma, yardımlaşma, iletişim, görev, düzen

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 133 Cevabı

5. Etkinlik

Aşağıdaki isim kartlarından üçünü seçiniz. Seçtiğiniz kartlarda yazılı olan isimleri tür özelliğine uygun olarak kullandığınız kısa bir konuşma yazınız.

• Konuşmanızın amacını, konusunu, türünü ve süresini belirleyiniz. • Konuşma şeklinizi karşılıklı konuşma ya da sözlü sunum şeklinde belirleyiniz. • Konuşmanız için kısa süreli bir ön hazırlık yapınız. • Anı, gözlem ve deneyimlerinizden yararlanarak doğaçlama bir konuşma yapınız. • Konuşmanızı konu odağından sapmadan sonlandırınız. • Konuşmanızın sonunda yaptığınız seçimlerin uygun olup olmadığını değerlendiriniz.

Sevgili arkadaşlarım,

Bugün sizlere topluluk isimleriyle ilgili kısa bir konuşma yapmak istiyorum. Topluluk isimleri, birden fazla varlığı tek bir isimle anlatır. Örneğin okula gelirken ağaçların bir arada olduğu yere “orman” deriz. Orman, tek bir ağaç değil, birçok ağacın bir araya gelmesidir.

Bir başka örnek de “takım” kelimesidir. Sınıfça yaptığımız maçlarda bir takım kurarız. Takım dediğimizde birçok oyuncuyu birlikte düşünürüz. Ayrıca köyde dedemin hayvanlarının bir arada bulunduğu yere “sürü” denildiğini görmüştüm. Sürü de çok sayıda hayvanı tek bir isimle ifade eder.

İşte orman, takım ve sürü gibi kelimeler topluluk ismidir. Dinlediğiniz için teşekkür ederim.

7. Etkinlik

Aşağıda verilen cümlelerle duygu durumunu ifade eden görselleri eşleştiriniz. Boşta kalan görselle ilgili siz de bir cümle yazınız.

[d] Bugün içimde bir sevinç dalgası hissediyorum.

[c] Bugün içimde garip bir karmaşa var, neşeli olmak istiyorum ama bir yandan da endişelerim var.

[a] Doğanın güzellikleri içinde sonsuz bir huzur hissediyorum.

[ç] Sevdiklerimle beraberken sohbetlerle, kahkahalarla vakit geçiriyorum.

Boşta kalan görsel için cümle: Bugün içimde hafif bir korku var ama bunun geçeceğini biliyorum.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 134 Cevabı

8. Etkinlik

a. Arkadaşlarınızla daha çok hangi konularda sorun yaşıyorsunuz?

Arkadaşlarımla en çok oyunlarda ve grup çalışmalarında sorun yaşıyorum. Örneğin oyunda kurallara uymayanlar olunca tartışma çıkabiliyor. Grup çalışmalarında da bazen herkes eşit görev almadığı için iş yükü dengesiz oluyor.Bazen de eşyaları izinsiz alma veya geri vermeme gibi durumlar sorun oluyor. Bu durumlarda kırılmadan konuşmak ve çözüm bulmak gerektiğini düşünüyorum.Ayrıca bazen yanlış anlaşılmalar yaşanıyor. Bir arkadaşımın sözünü farklı anlayınca gereksiz kırgınlık olabiliyor. Böyle zamanlarda açıkça konuşmak faydalı oluyor.Sorunları çözmek için genelde sakinleşip arkadaşlarımla konuşmaya çalışıyorum; olmazsa öğretmenimden yardım istiyorum.

b. Aşağıdaki olayı okuyunuz.Ayşe ve Elif yakın arkadaşlardı. Ayşe, sınavdan düşük not alınca çok üzüldü ve Elif’le konuşmak istedi. Elif o gün meşguldü ve Ayşe’ye hemen cevap veremedi. Ayşe, Elif’in onu önemsemediğini düşündü ve ona kırıldı. Elif ise Ayşe’nin yalnız kalmak istediğini sanarak yanına gitmedi. İkisi de duygularını doğru ifade edemediği için aralarında bir sorun oluştu.c. Olaydaki sorunla ilgili çözüm önerilerinizi “çember tekniği”ni kullanarak söyleyiniz. Çözüm üretirken ve çözümünüzü ifade ederken aşağıdaki yönergeleri dikkate alınız.• Sorunu tanımlayıp özetleyiniz. • Bilgi ve deneyimlerinizden hareketle özgün çözümler üretiniz. • Ürettiğiniz çözümlerden en uygun olanı belirleyiniz. • Ürettiğiniz çözümle ilgili değerlendirmelerinizi ifade ediniz. • Konuşmanızda kullanacağınız düşünceyi geliştirme yollarını belirleyip uygun biçimde kullanmaya özen gösteriniz. • Sesinizi tüm arkadaşlarınızın duyacağı şekilde ayarlayınız. • Beden dilinizi etkili bir şekilde kullanınız.

Değerli arkadaşlarım,Öncelikle sorunu kısaca özetleyeyim: Ayşe ve Elif birbirini yanlış anlamış. Ayşe konuşmak isterken Elif meşgul olduğu için hemen dönüş yapamamış. Bu yüzden Ayşe kendini değersiz hissetmiş, Elif ise Ayşe’nin yalnız kalmak istediğini sanmış.Bu sorunu çözmek için şu önerileri sunabilirim:Birinci öneri: Elif daha sonra mutlaka Ayşe’ye dönüp “O an meşguldüm ama seni önemsiyorum.” diye açıklama yapmalı.İkinci öneri: Ayşe de “Konuşmaya ihtiyacım var, ne zaman müsait olursun?” diyerek duygusunu net söylemeli.Üçüncü öneri: İkisi yüz yüze konuşup birbirlerini dinlemeli, yanlış anlaşılmayı birlikte düzeltmeli.Bence en uygun çözüm üçüncü öneridir. Çünkü yüz yüze konuşmak hem duyguları daha iyi anlatmayı sağlar hem de yanlış anlaşılmaları azaltır.Bu çözümün işe yarayacağını düşünüyorum; çünkü ben de benzer bir durumda konuşunca sorunun daha hızlı çözüldüğünü gördüm.[Etkili jest ve mimiklerle] Arkadaşlıkta açık iletişim çok önemlidir. Duygularımızı zamanında ve doğru söylemek, kırgınlıkları büyümeden bitirir.Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 135 Cevabı

9. Etkinlik

a. Öfkelendiğiniz zaman vücudunuzda ne gibi değişimler gözlemliyorsunuz? Deneyimlerinizden hareketle açıklayınız.

Öfkelendiğimde vücudumda bazı belirtiler hissediyorum. Kalbim daha hızlı atıyor ve yüzümün ısındığını fark ediyorum. Bazen ellerim terliyor, bazen de dişlerimi sıktığımı anlıyorum.

Örneğin bir kere arkadaşım söz verdiği halde beni beklemeden gidince çok sinirlenmiştim. O an sesimin yükseldiğini, nefesimin hızlandığını fark ettim. Sonra pişman olmamak için derin nefes alıp sakinleşmeye çalıştım.

Öfkemi kontrol etmek için bazen 10’a kadar sayıyorum, bazen de kısa bir süre ortamdan uzaklaşıyorum. Böyle olunca daha sakin konuşabiliyorum.

b. Karekodu okutarak metni dinleyiniz.

BİRAZ DUYGULARIMIZDAN BAHSEDELİM Mİ?

Gün içinde pek çok duygu hissederiz. Kimi zaman neşeleniriz kimi zaman üzülürüz. Bazen şaşırırız bazen de öfkeleniriz. Bunların hepsi normal duygulardır. Duygular, yaşadığımız olaylar ve durumlar sonucunda vücudumuzda oluşan hislerdir. Bazı duygular olumlu ve keyif vericidir, mutluluk, merak gibi. Bazıları da olumsuz ve can sıkıcıdır, korku ve öfke gibi.

Duyguları önlemek mümkün değildir. Ama duygularımızı tanımak ve sonra nasıl davranacağımız bizim elimizdedir. Duygularımız içinde bizi en zorlayan ve başımızı belaya sokan duygu galiba öfke duygusudur. Öfkelenince vücudumuzda bazı belirtiler görebiliriz. Örneğin vücut sıcaklığımız artabilir. Siz öfkelendiğinizde vücudunuzda neler oluyor?

Öfkelenince bazen gözünüz bir şey görmez. Hatta pişman olacağımız kötü şeyler yapabiliriz. Kırıcı sözler söyleyebiliriz. Çevremize ve kendimize zarar verici davranışlarda bulunabiliriz. Peki, öfkelendikten sonra pişman olacağımız olumsuz şeyler yaşamamak için ne yapmalıyız? Hepimiz sakinleşmek için kendimize bir yol bulmalıyız. Sen de yolunu keşfet.

Aile Çocuk Dergisi

c. Dinlediğiniz metnin anahtar kelimelerini belirleyerek örnekteki gibi yazınız.

• Duygular
• Neşe
• Üzüntü
• Şaşkınlık
• Öfke
• Mutluluk
• Merak
• Korku
• Pişmanlık

ç. Belirlediğiniz anahtar kelimeleri, bu kelimelerin varsa eş veya zıt anlamlarını ve aşağıda verilen atasözlerini de kullanarak bir paragraf yazınız.

Öfke baldan tatlıdır. Öfke ile kalkan zararla oturur.

Duygular gün içinde sık sık değişebilir. Bazen neşe ve sevinç yaşar, bazen üzüntü ve keder hissederiz. Merak ettiğimizde heyecanlanır, şaşırdığımızda hayret ederiz. Ancak öfke, en zor kontrol edilen duygulardan biridir. Atasözünde söylendiği gibi öfke “baldan tatlı” gibi görünse de “öfke ile kalkan zararla oturur.” Çünkü öfkeyle hareket edince sonrasında pişmanlık yaşayabiliriz. Bu yüzden duygularımızı tanımak, gerektiğinde sakinleşmek ve doğru şekilde konuşmak önemlidir.

d. Dinlediğiniz metinde duygularla ilgili verilen bilgileri aşağıdaki yönergeler doğrultusunda sınıflandırıp örnekteki gibi tabloya yazınız.

• Dinlediğiniz metinde hangi bilgiler sınıflandırılabilir? Belirleyiniz.
• Bilgileri örnekteki gibi sınıflandırıp aşağıdaki tabloya yazınız.
• Yazdığınız bilgilerin başlıklarını örnekteki gibi tabloya yazınız.

Olumlu Duygular

• Neşe
• Mutluluk
• Merak

Olumsuz Duygular

• Üzüntü
• Öfke
• Korku

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 136 Cevabı

10. Etkinlik

a. Dinlediğiniz “Biraz Duygularımızdan Bahsedelim mi?” metninden alınan cümleleri uygun olan düşünceyi geliştirme yolları ile eşleştiriniz.

1. Tanımlama: “Duygular, yaşadığımız olaylar ve durumlar sonucunda vücudumuzda oluşan hislerdir.”
2. Örnekleme: “Bazı duygular olumludur; mutluluk, merak gibi.”
3. Karşılaştırma: “Duygularımız içinde bizi en zorlayan ve başımızı belaya sokan duygu galiba öfke duygusudur.”

“Duyguları önlemek mümkün değildir.” cümlesi daha çok genel bir yargı bildirdiği için bu üç düşünceyi geliştirme yolundan biriyle doğrudan eşleştirilemez.

b) Düşünceyi geliştirme yolları metne şu açılardan anlam katmıştır:

• Tanımlama ile kavram netleşmiştir
• Örnekleme ile anlatım somutlaşmıştır
• Karşılaştırma ile vurgu güçlenmiştir

c) Örneğin “mutluluk” duygusu için: Tanımlama: Mutluluk, insanın içini ferahlatan ve yüzünü güldüren olumlu bir duygudur. Örnekleme: Sevdiğin birini görmek, bir hedefe ulaşmak gibi durumlar mutluluk verir.

SEVİNÇ DUYGUSU
(Tanımlama)Sevinç, güzel bir haber aldığımızda ya da istediğimiz bir şey gerçekleştiğinde içimizi dolduran sıcak bir duygudur. Sevindiğimde yüzümde kendiliğinden bir gülümseme oluşur.(Örnekleme) Mesela bir yarışmada derece alınca, öğretmenim beni övünce ya da uzun zamandır görmediğim bir akrabam gelince çok sevinirim. Böyle anlarda içim içime sığmaz.(Karşılaştırma) Sevinç, üzüntünün zıddıdır. Üzüntü insanın enerjisini düşürürken sevinç insana güç verir. Üzüldüğümüzde sessizleşiriz, sevindiğimizde ise daha konuşkan oluruz.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 137 Cevabı

11. Etkinlik

YAZALIM

a. Her duygu bir renkle simgelenseydi hangi renkle hangi duyguyu
eşleştirirdiniz? Söyleyiniz.

Eğer duyguları renklerle eşleştirecek olsaydım:

Mutluluk sarı olurdu çünkü güneş gibi aydınlatır ve içimizi ısıtır.

Üzüntü maviye yakın koyu bir renk olurdu; bazen deniz gibi dalgalı hissettirir.

Öfke kırmızı olurdu çünkü öfkelendiğimizde yüzümüz kızarır ve içimiz yanar gibi olur.

Heyecan turuncu olurdu; içimizde kıpır kıpır bir enerji oluşturur.

Huzur açık mavi olurdu; sakinliği ve rahatlığı hatırlatır.

Kıskançlık yeşil olurdu; bazen içimizi kemiren bir duygu gibi hissedilir.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 138 Cevabı

b. Aşağıda verilen renklerle duyguları ilişkilendirerek yönergeler doğrultusunda bir hikâye yazınız.

RENGARENK BİR GÜN

Okula giderken içimde açık mavi bir huzur vardı. Hava güzeldi ve kendimi iyi hissediyordum. Sınıfa yeni gelen öğrenciyi görünce içimi beyaz bir merak kapladı. Acaba bizimle çabuk arkadaş olacak mıydı?

Teneffüste bazı çocukların onu dışladığını görünce içimde kırmızı bir öfke yükseldi. Yeni gelen arkadaşımızın yüzü sanki gri bir üzüntüyle kaplandı. Yanına gidip konuşmaya başlayınca biraz rahatladı.

Sonra birlikte oyuna katıldık. Hepimiz eğlenince sınıfın havası sarı bir mutluluğa dönüştü. Günün sonunda kendimi gökkuşağı gibi hissettim; çünkü hem yeni bir arkadaş kazanmıştık hem de doğru olanı yapmanın verdiği güzel bir duygu vardı.